آمریکا محاصره دریایی ایران را آغاز کرد
بهرام رحمانی
دولت ایالات متحده آمریکا، این سیاست محاصره دریایی را در ونزوئلا تجربه کرده و مدتهاست که این سیاست را بر علیه کوبا نیز در پیش گرفته و اکنون نوبن ایران رسیده است.
این سیاست محاصره دریایی کشورهای نفتخیز، شاید کمهزینهتر از جنگ است و حتی اگر هم نتیجهاش طولانی باشد. آمریکا با اعمال چنین سیاستی علیه ونزوئلا موفق شد کنترل نفت این کشور را به کنترل خود درآورد و اکنون این سیاست را بر علیه ایران و کوبا نیز پیش گرفته است. بهخصوص صادرات نفت ایران عمدتا از طریق تنگه هرمز و خلیح فارس صورت میگیرد و کمابیش این امر در مورد واردات و صادرات نفت و کالای ایران نیز صدق میکند. بنابراین، اگر آمریکا این سیاست را جدیتر و پیگیرتر دنبال کند شاید کشورهای عربی منطقه خلیج فارس و همچنین برخی دولتهای غربی و قارههای دیگر نیز با او همراه باشند چرا که تجربه اخلال 40 روزه در تنگه هرمز، برای دولتهای سرمایهداری جهان تاثیرگذار بوده است و کمابیش اغلب کشورها و شرکتهای سرمایهداری و تجاری جهان را درگیر کرده است.
رییسجمهور ایالات متحده، اعلام کرد نیروهایی آمریکایی قصد دارند کشتیهایی را که به بنادر ایران وارد یا از آنها خارج میشوند، از دوشنبه ۱۳ آوریل-۲۴ فروردین، ساعت ۱۰ صبح به وقت شرق آمریکا(ساعت ۱۷ و ۳۰ دقیقه به وقت تهران) محاصره کنند.
پیشتر، ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، در بیانیهای این زمان را اعلام و بر «محاصره دریایی تمام ترافیک دریایی ورودی به بنادر ایران و خروجی از آنها» تاکید کرده بود. و به هیچ شناوری اجازه تردد به مقصد یا از مبدا بنادر ایران را نخواهد داد.
ترامپ دیروز یکشنبه اعلام، کرده بود محاصره تنگه هرمز از دوشنبه آغاز میشود؛ ایران دیگر قادر به فروش نفت نخواهد بود.
در مقابل محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی ایران و رییس هیات مذاکرهکننده با آمریکا در اسلامیآباد، در واکنش گفته اگر آمریکا بخواهد بار دیگر ایران را امتحان کند، درس بزرگتری خواهد گرفت. عباس عراقچی هم با بسیار نزدیکشدن به توافق در مذاکرات اسلامآباد هشدار داده که «دشمنی فقط دشمنی میآورد.» سپاه پاسداران نیز تهدید کرده که حضور هرگونه کشتی نظامی در تنگه هرمز را نقض آتشبس تلقی میکند و به آن واکنش نشان خواهد داد.
پاکستان، همچنان در تماس با جمهوری اسلامی و آمریکا است تا دو طرف را به بازگشت به میز مذاکره ترغیب کند.
والاستریت ژورنال در گزارشی میگوید ترامپ و مشاورانش در حال بررسی ازسرگیری حملات محدود نظامی به جمهوری اسلامی ایران، در کنار اعمال محاصره دریایی آمریکا در تنگه هرمز هستند.
دونالد ترامپ، یکشنبه شب به خبرنگاران گفت او اهمیتی نمیدهد که جمهوری اسلامی به میز مذاکره بازگردد یا نه چرا که «ارتش آنها از بین رفته است. موشکهای آنها تا حد زیادی کاهش یافته است. قابلیت تولید موشک و پهپاد تا حد زیادی از بین رفته است.»
ترامپ ادعا کرد وضعیت تنگه هرمز «در نهایت… اصلاح خواهد شد.» او افزود بهخاطر سیاستهای او در حوزه انرژی آمریکا اکنون نفت بیشتری از مجموع روسیه و عربستان سعودی تولید میکند.
ادعای عراقچی: تنها چند گام تا «تفاهمنامه اسلامآباد» فاصله داشتیم
عباس عراقچی، روز دوشنبه ۲۴ فروردین در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، مدعی شد که «تنها چند گام تا تفاهمنامه اسلامآباد فاصله وجود داشت» اما به گفته او «با زیادهخواهی، تغییر مداوم اهداف و تهدید به محاصره» این تفاهم به دست نیامد.
پیشتر جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، پس از شکست مذاکرات اسلامآباد گفته بود که «موضوعات را شفاف بیان کردیم، اما آنها تصمیم گرفتهاند که شرایط ما را نپذیرند.»
بر اساس گزارشها، عدم تفاهم بر سه موضوع ذخیره اورانیوم غنیشده و برنامه هستهای، رفع انسداد از تنگه هرمز، و آزادسازی داراییهای مسدود شده جمهوری اسلامی، مانع اصلی به نتیجه نرسیدن مذاکرات اسلام آباد بوده است.
جهش هفت درصدی و عبور قیمت نفت از ۱۰۰ دلار با اعلام محاصره دریایی ایران
همزمان با اعلام آغاز محاصره دریایی ایران از ساعات آینده، قیمت نفت در معاملات روز دوشنبه به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید.
بهای معاملات آتی نفت خام برنت پس از کاهش ۰.۷۵ درصدی در روز جمعه، با افزایش ۷.۳ درصدی به ۱۰۲ دلار و ۱۶ سنت در هر بشکه رسید. نفت وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز ۸.۴ درصد افزایش یافت و به ۱۰۴.۶۹ دلار در هر بشکه رسید.
خبرگزاری رویترز نوشته بازار اکنون تا حد زیادی به شرایط قبل از آتشبس بازگشته است با این تفاوت که عبور نفت از تنگه هرمز به طور کامل مسدود خواهد شد.
روابطعمومی سپاه
نزدیکشدن شناورهای نظامی به تنگه هرمز، نقض آتشبس تلقی میشود. نیروی دریایی سپاه، اعلام میدارد برخلاف ادعاهای کذب بعضی مقامات دشمن تنگه هرمز تحتکنترل و مدیریت هوشمند، با رعایت ضوابط خاص مربوط برای عبور بی ضرر شناورهای غیرنظامی باز است و برای شناورهای نظامی که تحت هر عنوان و هر بهانه، قصد نزدیک شدن به تنگه هرمز را داشته باشند، نقض آتشبس تلقی میشود و با شدت با آن برخورد سخت خواهد شد.
مقام ناتو: بریتانیا هدایت «برنامهریزیها» برای بازگشایی تنگه هرمز را بر عهده دارد
تنها چند ساعت پس از آنکه دونالد ترامپ، از پیوستن کشورهای دیگر به محاصره تنگه هرمز توسط ایالات متحده خبر داد، یک مقام ناتو به سیبیاس نیوز گفت که بریتانیا در حال «رهبری برنامهریزیها» برای بازگشایی تنگه هرمز است.
سیبیاس نیوز، به نقل از این مقام ارشد نظامی ناتو نوشت که بریتانیا «تلاشهای برنامهریزیِ ائتلافی متشکل از بیش از ۴۰ کشور از سراسر جهان است که بسیاری از آنها عضو ناتو هستند» رهبری میکند و هدف این ائتلاف «بازگشایی تنگه هرمز و حفاظت از آزادی دریانوردی است.»
این مقام جزئیات دقیقی از چگونگی این اقدام ارائه نکرد، اما اظهار داشت: «آنها در حال بحث درباره این هستند که چه کاری را در چه زمانی انجام دهند، که این شامل استقرار پیشاپیشِ تجهیزات و داراییهای نظامی از همین حالا میشود.»
دونالد ترامپ در طول عملیات نظامی در ایران که انسداد تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی را به دنبال داشت، به شدت از ناتو انتقاد کرده بود.
او یکشنبه شب نیز به خبرنگاران گفت که «من از ناتو بسیار ناامید هستم، آنها در کنار ما نبودند. ما تریلیونها دلار برای ناتو هزینه میکنیم و آنها برای (حمایت از) ما حضور نداشتند.»
وزارت دادگستری آمریکا به خریداران و فروشندگان نفت تحریمشده ایران هشدار داد
سرپرست وزارت دادگستری ایالات متحده، تاد بلانچ، هشدار داد که این وزارتخانه «با قاطعیت» خریداران و فروشندگان «نفت تحریمشده» جمهوری اسلامی ایران را «تحت پیگرد قانونی قرار خواهد داد.»
تاد بلانچ با بیان این مطلب در شبکه اجتماعی ایکس تاکید کرد که وزارت دادگستری «بهطور کامل» از رییسجمهوری ایالات متحده دونالد ترامپ، و ارتش آمریکا حمایت میکند.
او این مطلب را در تایید بیانیه دونالد ترامپ در شبکههای اجتماعی درباره مسدود کردن تنگه هرمز منتشر کرد.
تاد بلانچ از ۱۳ فروردین امسال و پس از آنکه آقای ترامپ، پم باندی را از سمت دادستانی کل ایالات متحده برکنار کرد، بهعنوان سرپرست وزارت دادگستری آمریکا مشغول به کار شد.
مکرون از استقرار قریبالوقوع یک نیروی چندملیتی دفاعی در تنگه هرمز خبر داد
امانوئل مکرون، رییسجمهور فرانسه اعلام کرد که این کشور بههمراه بریتانیا رهبری یک نیروی دریایی چندملیتی دفاعی در تنگه هرمز را برعهده خواهند گرفت.
مکرون امروز دوشنبه ۲۴ فروردین در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «در موزد تنگه هرمز، در روزهای آینده، همراه با بریتانیا، کنفرانسی با کشورهایی که آمادهاند در کنار ما به یک ماموریت چندملیتی صلحآمیز با هدف بازگرداندن آزادی کشتیرانی در این تنگه کمک کنند، برگزار خواهیم کرد.»
او افزود: «این ماموریت کاملا دفاعی، جدا از طرفهای درگیر در مناقشه، قرار است به محض فراهم شدن شرایط مستقر شود.»
بیانیه مکرون اندکی پس از آن منتشر شد که کییر استارمر نخستوزیر بریتانیا، اعلام کرد که این کشور به محاصره دریایی تنگه هرمز که قرار است از روز دوشنبه از سوی آمریکا علیه کشتیهای مرتبط با جمهوری اسلامی اعمال شود، نخواهد پیوست.
بریتانیا پیشتر کنفرانس مشابهی را در لندن رهبری کرده بود و مقامهای این کشور در روزهای اخیر به رسانهها گفته بودند که دور دیگری از مذاکرات بهزودی برگزار خواهد شد.
مکرون در پیام خود، همچنین نوشت: «هیچ تلاشی نباید فروگذار شود تا از طریق ابزارهای دیپلماتیک، بهسرعت به یک راهحل قوی و پایدار برای مناقشه در خاورمیانه دست یافت.»
او افزود: «برای این منظور، همه مسائل اصلی باید از طریق راهحلهای پایدار مورد رسیدگی قرار گیرند، چه در ارتباط با فعالیتهای هستهای و بالستیکی ایران، چه اقدامات بیثباتکننده آن در منطقه، چه ضرورت بازگرداندن هرچه سریعتر آزادی و جریان بدون مانع کشتیرانی در تنگه هرمز، و نیز ضرورت اطمینان از اینکه لبنان در چارچوب احترام کامل به حاکمیت و تمامیت ارضی خود به مسیر صلح بازگردد.»
محاصره دریایی؛ ابزاری برای درهمشکستن عرصه اقتصادی
در این گزارش تاکید شده است که ایالات متحده میتواند با استفاده از توان نیروی دریایی خود، یک محاصره کامل را علیه صادرات نفت و واردات کالاهای اساسی ایران اعمال کند. بر اساس این تحلیل، چنین اقدامی نه تنها اقتصاد ایران را به زانو در میآورد، بلکه فشار مضاعفی بر چین و هند بهعنوان اصلیترین خریداران نفت ایران وارد خواهد کرد تا آنها را مجبور به عقبنشینی از حمایتهای اقتصادی خود کند.
شباهت این راهبرد با فرآیندی است که منجر به تضعیف شدید دولت نیکلاس مادورو در ونزوئلا شد. اکنون این سیاست میتواند در قبال ایران تکرار شود. حضور ناو هواپیمابر «یواساس جرالد فورد» در خلیج در کنار ناو «آبراهام لینکلن» به عنوان ابزارهای اجرایی این تهدید معرفی شدهاند.
چین و هند، دو قدرت آسیایی که بیشترین وابستگی را به انرژی عبوری از خلیج دارند، با چالش بزرگی روبهرو هستند. محاصره دریایی میتواند منجر به بحران انرژی در این کشورها شود؛ امری که پکن آن را «راهزنی دریایی مدرن» و دهلی آن را «تهدید علیه امنیت انرژی» توصیف کردهاند.
مقامات جمهوری اسلامی در واکنشهای اولیه، هرگونه تلاش برای محاصره را «اعلان جنگ» تلقی کرده و بر حق خود برای دفاع از منافع ملی تاکید ورزیدهاند. اسماعیل بقایی، سخنگوی مرکز دیپلماسی عمومی، اعلام کرده است که ایران از تمامی ابزارهای خود برای مقابله با زیادهخواهیها استفاده خواهد کرد.
تلآویو که در خط مقدم تقابل نظامی با ایران و نیروهای نیابتی آن قرار دارد، از فشار حداکثری واشنگتن استقبال کرده و آن را تنها راه مهار تهدیدات هستهای و منطقهای تهران میداند.
…
تاثیر محاصره دریایی بر تجارت و اقتصاد ایران
براساس آمارهای منتشر شده گمرگ ایران، این کشور در سال 1404، حدود ۱۵۰ میلیون تن کالای غیرنفتی به ارزش تقریبی ۵۲ میلیارد دلار صادر کرده است. براساس همین گزارشها، این کشور حدود ۴۱ میلیون تن کالا یعنی چیزی به ارزش ۵۸ میلیارد دلار وارد کرده است. بخش اعظم این تبادلات تجاری از بندرهای جنوبی ایران بوده است.
هنوز مشخص نیست این محاصره به چه صورت انجام میشود، این که آمریکا خط قرمز را کجای دریا میکشد، و تا چه وقت این شرایط ادامه پیدا میکند.
درباره صادرات نفتی، اگر محاصره در حد چند روز یا دو تا سه هفته ادامه پیدا کند، تاثیرش احتمالا خیلی محدود خواهد بود، چرا که به گفته تانکرترکرز، ایران حدود ۲۱ میلیون بشکه نفت را در چند نفتکش در دریای عمان نگه داشته است که معادل ۱۰ روز تا دو هفته صادراتش است.
اگر محاصره درازمدت باشد، ایران ممکن است بتواند بخشی از صادراتش را از طریق بندر جاسک در شرق تنگه هرمز انجام دهد که گفته میشود ظرفیت اسمیاش حدود یک میلیون بشکه در روز است، ولی عملا بارگیری و صادرات از این بندر در حد چند ۱۰ هزار بشکه در روز بوده است. مشخص نیست که چهقدر طول بکشد تا ایران بتواند صادرات از این بندر را بالا ببرد و آیا واقعا از این راه میشود محاصره را دور زد یا نه.
ولی اگر آمریکا بتواند کاملا صادرات دریایی نفت ایران را متوقف کند، با قیمتهای فعلی چیزی حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیون دلار در روز(۷۰ تا ۹۰ میلیارد دلار در سال) به اقتصاد ایران ضرر خواهد زد.
طبق آمار گمرک، ایران سال گذشته خورشیدی، ۱۵۰ میلیون تن کالا به ارزش ۵۱ میلیارد دلار صادر کرد. از این مقدار، از نظر ارزش، حدود نصفش به چهار کشور همسایه، عراق و امارات و ترکیه و افغانستان، صادر میشود و بخشی از این صادرات، مخصوصا مواد غذایی، به صورت زمینی انجام میشود.
ولی بخش اعظم صادرات غیرنفتی، مخصوصا از نظر وزنی، محصولات پتروشیمی، مواد معدنی، فلزات، کود شیمیایی و چیزهایی از این دست هستند که مقصد اکثرشان چین و کشورهای آسیایی است، بعضی هم از طریق امارات انجام میشوند.
ایران ممکن است بتواند بخشی از صادراتش را به بندر چابهار در جنوب شرق کشور در سواحل دریای عمان، منتقل کند ولی ظرفیت اسمی این بندر فعلا فقط حدود هشت میلیون تن در سال است که طبق آمارها در سال ۱۴۰۲ حدود نصف این ظرفیت استفاده شده است؛ یعنی این مسیر برای جبران بسته شدن تنگه هرمز کافی نیست.
سئوال اساسی این است که چه کالاهایی از این محاصره معاف میشوند، چون از نزدیک به ۴۰ میلیون تن واردات سالانه ایران، حدود ۲۵ میلیون تن محصولات کشاورزی، مواد غذایی، روغن و خوراک دام هستند.
از نظر ارزش هم حدود ۶۰ درصد واردات ایران از ترکیه و امارات بوده است که مخصوصا در مورد امارات باید دید این محاصره و کلا جنگ چه تاثیری روی این تجارت میگذارد.
ایران ممکن است بتواند بخشی از وارداتش را زمینی، از کشورهای حاشیه خلیج فارس یا از بندر چابهار، انجام بدهد، ولی نه همه آن را؛ تازه اگر آمریکا جلوی رفتوآمد به این بندر را نگیرد.
شایان ذکر است که از قطعات خودرو گرفته تا لوازم خانگی و محصولات الکترونیکی، همه عموما از طریق بندرهای جنوبی ایران وارد میشوند و اختلال یا توقف آن ممکن است باعث کمیابی و گرانی آنها و ضربه به صنایع شود.
علاوه بر اینها، سالانه حدود ۲۰ میلیون تن کالا از ایران هم ترانزیت میشود، عموما به افغانستان و آسیای میانه. یعنی کالا از بندرهای ایران وارد میشود و سپس به این کشورها فرستاده میشوند، یا بالعکس.
اگر قرار باشد که محاصره هفتهها و ماهها ادامه پیدا کند، حتی اگر مواد غذایی و دارو مستثنی شوند، کاهش شدید درآمد ارزی میتواند به افزایش کسری بودجه و نرخ ارز منجر شود.
کاهش واردات یا افزایش هزینههای آن هم که باعث کمیابی و گرانی یک سری محصولات، از لوازم خانگی و خودرو گرفته تا لباس و محصولات الکترونیکی، میشود و یک سری از صنایع ایران بهشدت ضربه میخورند.
به این رقم، باید ضرر ناشی از کاهش واردات مواد و قطعات اولیه و در نتیجه کاهش تولید و درآمد صنایع را هم اضافه کرد که میتواند معادل دهها میلیارد دلار دیگر باشد.
به عبارت دیگر، اگر محاصره دریایی ادامهدار باشد، میتواند مستقیما درآمد صادراتی ایران را سالانه حدود ۱۰۰ میلیارد دلار کاهش دهد که معادل یک چهارم تولید ناخالص داخلی ایران است.
ولی محاصره دریایی یک عملیات نظامی است و شاید با اقدامهای تلافیجویانه ایران نظیر بستن تنگه هرمز روی کشتیهای همسایگان و حتی از سرگیری حملات به تاسیسات آنها مواجه شود. همین باعث میشود تصور محاصره دریایی طولانیمدت ایران در کنار عادی شدن وضعیت تردد دریایی برای کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس دشوار باشد.
در چنین شرایطی، بسته ماندن این آبراهه کلیدی باعث بالا ماندن قیمت جهانی نفت، انرژی، فلزات، محصولات پتروشیمی، کود شیمیایی و اقلام اساسی دیگری شود که به اقتصاد تقریبا همه کشورهای جهان فشار میآورد.
نتیجهگیری
با شکست مذاکرات ۲۱ ساعته آمریکا و ایران در اسلامآباد، بحران خاورمیانه از بامداد دوشنبه ۱۳ آوریل ۲۰۲۶ وارد مرحلهای تازه شد؛ مرحلهای که در آن واشنگتن اعلام کرده است از ساعت ۱۰ صبح به وقت شرق آمریکا، یعنی ۱۴:۰۰ به وقت گرینویچ، محاصره دریایی همه کشتیهای ورودی و خروجی از بنادر ایران را آغاز کرد. فرماندهی مرکزی آمریکا گفته است این اقدام شامل بنادر ایران در خلیج فارس و دریای عمان میشود، هرچند عبور کشتیها به مقصد بنادر غیرایرانی از تنگه هرمز، بنا بر اعلام آمریکا، مشمول این محدودیت نخواهد بود. در مقابل، سپاه پاسداران هشدار داده است نزدیک شدن شناورهای نظامی به تنگه هرمز میتواند نقض آتشبس تلقی شود.
پیش از این در همین روز، صدور اطلاعیهای به دریانوردان که دوشنبه توسط خبرگزاری «رویترز» مشاهده شد، نشان میداد که ارتش ایالات متحده کنترل دریایی را در آبهای خلیج، دریای عمان و دریای عرب در شرق تنگه هرمز اعمال میکند.
ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده «سنتکام» در اینباره اعلام کرد نیروهای تحت فرماندهی آن از دوشنبه 24 فروردین اعمال محاصره دریایی بر بنادر ایران را آغاز میکنند. «سنتکام» با اشاره به دستور رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرد این محاصره شامل تمام کشتیهایی میشود که به بنادر و مناطق ساحلی ایران وارد یا از آن خارج میشوند و بدون توجه به تابعیت کشتیها اعمال خواهد شد.
بنا به اعلام این نهاد نظامی، این اقدام تمام بنادر ایران در منطقه خلیج، تنگه هرمز و دریای عمان را در بر میگیرد. سنتکام، همچنین تاکید کرد نیروهایش مانع عبور کشتیهایی که از تنگه هرمز به مقصد یا از مبدأ بنادر غیرایرانی تردد میکنند، نخواهند شد.
بر اساس گزارشی از وبسایت «جاست د نیوز»، واشینگتن برای این کار نیاز به تقویت حضور ناوهای جنگی و توانمندیهای هوایی، علاوه بر نیروهای تفنگدار دریایی خواهد داشت که هماکنون در منطقه حضور دارند.
بر اساس این گزینه، بهعنوان گام نخست، واشینگتن با مسدود کردن درآمدهای نفتی، اقتصاد ایران را فلج کرده و فشار دیپلماتیک بر چین و هند را از طریق قطع یکی از مهمترین منابع تامین نفت آنها افزایش میدهد، که همان سناریویی است که در ونزوئلا رخ داد.
محاصره دریایی، به واشینگتن این فرصت را میدهد که یک نظام نظارتی جامع بر فراز آبهای نزدیک به هرمز ایجاد کرده و کنترل فشردهای بر اقتصاد ایران اعمال کند. این همان اهرم تعیینکنندهای است که واشینگتن برای کنترل ذخایر اورانیوم غنیشده تهران و نابودی تاسیسات غنیسازی به آن نیاز دارد.
نیروهای آمریکایی بیش از 90 هدف را در جزیره خارک هدف قرار دادهاند. این حملات ممکن است مرحله نخست یک عملیات برای تسلط بر این جزیره و آمادهسازی صحنه نبرد باشد.
به گزارش «جاست د نیوز»، گزینه عملیات آبیخاکی همچنان مطرح است، و دو روش وجود دارد که نیروهای تفنگدار دریایی میتوانند از طریق آنها، عملیات را اجرا کنند: از راه دریا یا از طریق هوا، و به احتمال زیاد، ناو جنگی«یواساس تریپولی» گزینه اصلی برای اجرای یک حمله هوایی خواهد بود، بهطوری که نیروها سوار هواپیمای «وی-22» شده و در جزیره خارک فرود میآیند.
گزینه دیگر از طریق دریا، است بهطوری که تفنگداران دریایی و تجهیزات با استفاده از قایقهای آبیخاکی به ساحل منتقل خواهند شد، و این تجهیزات ممکن است شامل سامانههای موشکی و سامانههای پدافند هوایی نیز باشد.
بازارهای جهانی نیز بلافاصله به این چرخش واکنش نشان دادهاند. پس از اعلام محاصره دریایی، بهای نفت بار دیگر از ۱۰۰ دلار برای هر بشکه گذشت و نگرانیها درباره موج تازهای از تورم و شوک انرژی شدت گرفت. همزمان، برنامه توسعه سازمان ملل هشدار داده است که اگر این جنگ ادامه یابد، بیش از ۳۲ میلیون نفر در جهان ممکن است به زیر خط فقر رانده شوند؛ هشداری که نشان میدهد بحران از سطح درگیری نظامی فراتر رفته و اکنون به تهدیدی برای معیشت میلیونها نفر، بهویژه در کشورهای فقیرتر، تبدیل شده است.
در همین حال، واکنش تهران به تهدید تازه واشنگتن با لحنی تحقیرآمیز همراه بود. شهرام ایرانی، فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی، تهدید دونالد ترامپ برای محاصره تنگه هرمز را «مضحک» خواند و گفت نیروهای دریایی ایران همه تحرکات ارتش آمریکا در منطقه را زیر نظر دارند. او تاکید کرد تهدیدهای رییسجمهور آمریکا برای محاصره دریایی ایران «بسیار مضحک و خندهدار» است؛ اظهاراتی که نشان میدهد تهران، دستکم در سطح رسمی، میکوشد تهدید جدید آمریکا را کماهمیت و غیرعملی جلوه دهد.
همزمان، فشارهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نیز بر جامعه ایران تشدید شده است و بحرانهای اقتصادی، تورم، کاهش قدرت خرید، بیکاری گسترده و محدودیتهای اجتماعی شرایطی را رقم زدهاند که بخش بزرگی از مردم در وضعیت معیشتی دشوار قرار گرفتهاند، و در چنین بستری اعدامهای مخفیانه و گسترده نهتنها نقض آشکار حقوق انسانی است، بلکه به تخریب اعتماد عمومی و گسترش ترس در سطح جامعه میانجامد.
دوشنبه بیست و چهارم فروردین 1405-سیزدهم آوریل 2026