توطئه ای که منجر به سرنگونی رژیم بشار اسد شد
ارسالی حزب کارایران(توفان)
توطئه ای که منجر به سرنگونی رژیم بشار اسد شد
«مجلۀ نیولاینز» مستقر در واشنگتن، اطلاعات عمیق و جدیدی دربارۀ فروپاشی رژیم اسد در سوریه منتشر کرده است. این مجله نوشت: «یک برنامۀ جاسوسی در هزاران گوشی تلفن همراه، نقش محوری ایفا کرد». اطلاعات جدید نشان میدهد چگونه یک برنامۀ جاسوسی ممکن است نقش مهمی در به قدرت رسیدن گروه «جبهۀ النصره» (HTS) به رهبری «الجولانی» داشته باشد.
تحولات سوریه در پایان سال ۲۰۲۴ دستکم بسیار دراماتیک بود. خاندان و حزبی که بیش ازپنج دهه در رأس کشور بودند، ظرف چند روز از قدرت سقوط کردند. ارتشی که سالها علیه گروههای شورشی و تروریستهای داعش جنگیده و آنها را شکست داده بود، عملاً ناپدید شد. هنگامی که ارتش رنگارنگ «الجولانیِ» متهم به تروریسم – متشکل از شورشیان داخلی و خارجی و جهادگران تندرو «القاعده» – وارد «حلب»، «دمشق» و دیگر شهرها شد، تقریباً با هیچ مقاومتی روبرو نشد. من قطعاً تنها کسی نبودم که ازخود میپرسیدم واقعاً چه اتفاقی افتاده است؟ کدام بازیگران و زنجیرههای رویدادِ پشتپرداز، راه را برای این تغییر رژیم غافلگیرکننده هموار کردند؟
حدس میزنم فقط من نبودم که این رویدادها را با حملۀ گستردۀ اسرائیل به سازمان مقاومت لبنان (حزبالله) چند ماه قبل مرتبط میدانست. حملهای که در سپتامبر ۲۰۲۴ با عملیاتی تماشایی و طولانیمدت طراحیشده، آغاز شد. بدون کوچکترین هشدار قبلی، هزاران پیجرِ مجهز متعلق به اعضای حزبالله منفجر شد و پیامدهای وحشتناکی برای هزاران غیرنظامی لبنانی داشت.
بازگردیم به سوریه. در ۲۶ مه امسال، «مجلۀ نیولاینز» مستقر در واشنگتن مقالهای منتشر کرد که بخشی جدید از علت فروپاشی سریع رژیم اسد را روشن میکند.
این موضوع فقط به نارضایتی مردمی از فقر، فساد، سرکوب و نبود امید به آیندهای بهتر مربوط نمیشد. یکی از دلایل تسلط سریع و آسان گروههای مسلح تحت چتر «الجولانی» بر شهرها، برنامۀ جاسوسی بود که در هزاران گوشی افسران و سربازان سوری نصب شده بود.
من نمیدانم آیا منابع این مجله تصویری واقعی از روند رویدادها ارائه میدهند یا خیر، و آیا مجله اطلاعات را به درستی تفسیر کرده است یا نه. اما توصیف «نیولاینز» معقول به نظر میرسد و حداقل بخشی از شرایط عجیب تغییر رژیم را توضیح میدهد. به طور خلاصه، طبق این مقاله تحلیلیِ «نیولاینز»، ماجرا اینگونه پیش رفت:
در تابستان ۲۰۲۴، یک برنامۀ موبایلی از طریق سرویس پیامرسان تلگرام در میان افسران و سربازان سوری پخش شد. این برنامه وانمود میکرد از سوی «بنیاد سوریه برای توسعه» (STFD) است – یک سازمان انساندوستانه مرتبط با همسر رئیسجمهور وقت، «اسما الأسد». این برنامه کمک مالی ماهانهای معادل ۴۰ دلار آمریکا ارائه میداد.
این پیشنهاد در دوران یأس فزاینده در سوریه و به ویژه در میان افسران و سربازان کمدرآمد ارتش سوریه مطرح شد. جنگ و پیامدهای آن، تحریمهای سخت اقتصادی آمریکا و اتحادیه اروپا، و از دست دادن تقریباً تمام نفت و گاز توسط دولت به نفع خودمختاری تحترهبری کردها، ۹۰ درصد مردم را به فقر کشانده بود.
در این برنامه، کاربران ملزم به ارائه اطلاعات شخصی به ظاهر بیخطر، و همچنین اطلاعات مربوط به درجۀ نظامی و محل خدمت بودند. همچنین پیوندی وجود داشت که در صورت کلیک کاربران، حسابهای فیسبوک آنها را در دسترس برنامه جاسوسی قرار میداد.
پس از نصب برنامه در تلفن، نرمافزار جاسوسی SpyMax فعال میشد. این نرمافزار امکان نظارت بر کاربران بهصورت زنده و جمعآوری اطلاعاتی مانند جابهجایی نیروها، شکافهای خطوط دفاعی، خطوط تأمین، انبارهای سلاح و فعالیتهای شخصیتهای کلیدی نظامی را فراهم میکرد.
مشخص نیست چند گوشی تحت نظارت قرار گرفت. «نیولاینز» اشاره میکند که کانال تلگرامیِ منتشرکنندۀ برنامه، در ژوئیه ۲۰۲۴ خبر از «۱۵۰۰ تراکنش انجامشده» منتشر کرد. مجلۀ «نیوزلاین مگزین» تأکید میکند که ویژگی منحصر به فرد این عملیات گستردۀ جاسوسی، هدفگیری نهادهای تکی نبود، بلکه به خطر انداختن – و دستکم تا حدی خنثی کردن – یک نهاد کامل، یعنی ارتش سوریه بود. نیازی به دانش نظامی پیشرفته نیست تا فهمید اطلاعاتی که SpyMax ارائه کرد، نقش بزرگی در توانایی «الجولانی» برای پیشروی به سوی حلب در شمال و سرانجام پایتخت دمشق در جنوب ایفا کرد. پرسش محوری که مجلۀ مذکور به آن اشاره میکند، این است که برنامۀ جاسوسی به نفوذ به ساختار فرماندهی رهبری نظامی منجر شد. به عنوان مثال در ششم دسامبر، دو فرماندۀ عالیرتبۀ ارتش به احتمال زیاد دستورهای متضاد دریافت کردند. نتیجۀ این امر درگیری دو یگان ارتش در آتشبازی متقابل بود، همزمان با پیشروی ۳۰ هزار جنگجوی مسلح «الجولانی» در همان منطقه. این موضوع همچنین میتواند توضیح دهد که چرا به نظر میرسید سربازان دستور عقبنشینی دریافت کرده و تنها تانکها و سایر تجهیزات نظامی را رها کردهاند، به جای آنکه از شهرهای بزرگ دفاع کنند.
این یک اقدام پیشرفتۀ فناورانه و به دقت برنامهریزی شده است که با استفاده از گوشیهای موبایل معمولی انجام شد و دستکم تا حدی با وضعیت گستردۀ نیاز اقتصادی در کشور ممکن گردید. پس چه کسانی پشت این عملیات جاسوسی به شدت پیشرفته قرار دارند؟ مجلۀ «نیوزلاین مگزین» پاسخ قطعی برای این پرسش ندارد. اما پرسش «چه کسی از این سود میبرد؟» احتمالاً ظنها را به مسیر درست هدایت میکند.
برندگان طبیعیِ این ماجرا «الجولانی» – یا «احمد الشرع» که اکنون پس از رسیدن به ریاست جمهوری با قدرتی نزدیک به دیکتاتوری خود را مینامد – و همچنین همۀ دولتهائی هستند که بیش از یک دهه از تغییر رژیم در سوریه حمایت کردهاند. در میان کسانی که در خط مقدم جنگ برای تغییر رژیم ایستادهاند، چندین مظنون قدرتمند وجود دارد: ایالات متحده، ترکیه، اسرائیل، قطر، عربستان سعودی و دیگران.
شاید به تدریج روشن شود که کل ماجرا چگونه اتفاق افتاد و چه کسانی در آن درگیر بودند.
«پاتریک پالوو» خبرنگار سوئدی، نویسنده و کارشناس امور بینالملل
***
padarjan2025-07-06T09:50:55+00:00
