شی جینپینگ: «میان صلح یا جنگ، گفتوگو یا تقابل»!
بهرام رحمانی
بیست و پنجمین نشست سران سازمان همکاری شانگهای روز یکشنبه 9 شهریور 1404، در شهر تیانجین چین آغاز شد؛ نشستی که با حضور ولادیمیر پوتین، رییسجمهور روسیه، و نارندرا مودی، نخستوزیر هند، در کنار شی جینپینگ، رییسجمهور چین، به صحنهای برای نمایش همگرایی «جنوب جهانی» در برابر فشارهای غرب بدل شده است.
شی جینپینگ در ضیافت افتتاحیه نشست سران سازمان همکاری شانگهای اعلام کرد که این اجلاس با هدف «ایجاد اجماع، گسترش همکاری و ترسیم نقشه راه توسعه» برگزار میشود.
او همچنین افزود که سازمان همکاری شانگهای «به نیرویی مهم در ارتقای نوعی جدید از روابط بینالملل» بدل شده است.
وی تاکید کرد که این نشست در برههای حساس برای ثبات جهانی برگزار میشود و رهبران حاضر وظیفه مهمی در حل اختلافها و پیشبرد راهکارهای توسعه بر عهده دارند.
پوتین در یک سفر کمسابقه چهارروزه با استقبال رسمی و فرش قرمز وارد چین شد. رسانههای دولتی چین و روسیه این حضور را نشانهای از «بهترین دوران روابط دو کشور در تاریخ» توصیف کردهاند. پوتین پیش از سفر در مصاحبهای کتبی با خبرگزاری شینهوا بار دیگر تحریمهای غرب را محکوم کرد و گفت مسکو و پکن مشترکا با «تحریمهای تبعیضآمیز» مقابله میکنند.
مودی نخست وزیر هند نیز پس از هفت سال برای نخستین بار به چین سفر کرده است. او در دیدار با شی جینپینگ تاکید کرد که دهلینو به بهبود روابط با پکن متعهد است و این روابط نباید از دریچه «کشور سوم» دیده شود. به گفته مودی، فضای «صلح و ثبات» در مرزهای مورد مناقشه هیمالیا ایجاد شده و دو طرف درباره مدیریت مرزی به توافق رسیدهاند. این در حالی است که در سال ۲۰۲۰ درگیریهای مرزی خونینی میان دو کشور روابط را به بنبست کشانده بود.
دو رهبر آسیایی، همچنین بر ضرورت گسترش تجارت و سرمایهگذاری تاکید کردند. چین بزرگترین شریک تجاری هند است اما کسری تجاری بیسابقه ۹۹ میلیارد دلاری برای دهلینو به بار آورده است. همزمان، آمریکا با اعمال تعرفههای ۵۰ درصدی بر کالاهای هندی به دلیل خرید نفت روسیه فشار تازهای بر هند وارد کرده و همین امر تلاش مودی و شی برای ارائه جبههای مشترک در برابر واشنگتن را پررنگتر کرده است.
شی جینپینگ در گفتوگو با مودی تصریح کرد که «مسائل مرزی نباید کل روابط چین و هند را تعریف کنند» و روابط دو کشور میتواند «با ثبات و راهبردی» باشد اگر هر یک دیگری را شریک و نه رقیب بداند. به گفته منابع هندی، پروازهای مستقیم میان دو کشور پس از پنج سال تعلیق دوباره برقرار خواهد شد و محدودیتهای روادید گردشگری نیز لغو شده است.
نشست سازمان همکاری شانگهای این بار بزرگترین گردهمایی این نهاد از زمان تاسیس در سال ۲۰۰۱ است و رهبران نزدیک به ۲۰ کشور از آسیای مرکزی، خاورمیانه، آسیای جنوبی و جنوبشرقی در آن حضور دارند. این سازمان که ابتدا با تمرکز امنیتی شکل گرفت، اکنون حوزههای همکاری اقتصادی و نظامی را نیز در بر گرفته است.
چین قصد دارد این اجلاس را بهعنوان الگویی از یک نظم جهانی «پساآمریکایی» معرفی کند و در عین حال جایگاه بینالمللی روسیه را -با وجود جنگ اوکراین و تحریمهای غرب- تقویت نماید.
در شرایطی که واشنگتن طی دههها روی نزدیکی استراتژیک با دهلینو سرمایهگذاری کرده بود تا از آن بهعنوان وزنهای در برابر چین استفاده کند، دیدارهای اخیر مودی و شی و همگرایی آشکار آنها با پوتین نشان میدهد که هند نیز در حال بازتعریف موقعیت خود میان دو بلوک جهانی است.
برای جمهوری اسلامی، این اجلاس فرصتی است تا از اهرمهای دیپلماتیک برای مهار تهدید و کاهش فشار بهره ببرد. تهران که زیر بار تحریمها و خطر فعال شدن مکانیسم ماشه گرفتار مانده، بیش از هر زمان دیگری چشم به پکن و مسکو دوخته است.
پزشکیان، ۹ شهریور ۱۴۰۴ وارد تیانجین شد تا در مهمترین گردهمایی سران سازمان همکاری شانگهای از بدو تاسیس این سازمان شرکت کند؛ اما نرسیدن او به مراسم شام و عکس خانوادگی این مراسم، زمینهساز اولین انتقاد جدی به وی بود. حضور با تاخیر وی در این مراسم در حالی بود که پزشکیان پیش از پرواز اعلام کرده بود که این نشست «ظرفیتی کمنظیر برای گسترش همکاریهای منطقهای» دارد و تاکید کرده بود حضور تهران در شانگهای تلاشی برای تقویت چندجانبه گرایی در برابر یکجانبهگرایی غرب است.
اما حضور «مسعود پزشکیان»، رییسجمهور ایران، پس از جنگ ۱۲ روزه با اسراییل، در یک نشست بینالمللی بزرگ، شرکت میکند؛ باید به افکار عمومی داخل نشان دهد ایران منزوی نشده و همچنان میتواند در کنار قدرتهای جهانی دیده شود؛ از سوی دیگر، باید راهی برای برونرفت از بحرانهای متعدد کشور بیابد. بااینحال، ظاهرا تهران در این نشست هدفی جز جلب همراهی چین برای خود ترسیم نکرده است؛ کشوری که هرچند مهمترین خریدار نفت ایران است اما در سرمایهگذاری مستقیم و همکاری امنیتی بااحتیاط عمل میکند. تضاد میان نیاز فوری تهران و حسابگری محتاطانه پکن، آینده این سفر را بیش از آنکه روشن کند، به عرصهای از ابهام بدل کرده است.
اما در تهران، آنچه از این سفر خواسته میشود، بیش از این است. حسابرسمی رهبر جمهوری اسلامی با بازنشر سخن پیشین، یادآور شد: «ایران و چین باسابقه کهن تمدنی در دو سوی آسیا، قدرت تحولآفرینی درصحنه منطقهای و جهانی رادارند. عملیاتی نمودن تمامی ابعاد توافق راهبردی، این راه را هموار میکند.» تاکید «سیدعلی خامنهای» در حالی انجام شد که «محسن قمی» نماینده وی نیز در مراسم بدرقه پزشکیان حضور داشت و پیش از رفتن وی استخاره کرد.
این پیام عملا نشان میدهد که این سفر بیش از هر چیز بر روابط دوجانبه ایران و چین متمرکز است و نه بر ۲۸ کشور دیگر حاضر در این نشست. همین تمرکز را «محمدرضا عارف»، معاون اول رییسجمهور، هم آشکارا بیان کرد. او گفت: «شرکت در اجلاس شانگهای فرصت و زمینه خوبی برای دیدارهای دوجانبه با مقامات ارشد چینی فراهم میکند و توسعه و تحکیم روابط تهران-پکن و تقویت همکاریهای گذشته با توجه به اشتراکات فراوان فرهنگی و تاریخی دو دولت و ملت در دستور کار دو کشور قرار دارد.»
این تاکید ایران از میان همه کشورهای موجود در این نشست بر چین بدون اینکه دو کشور در پس از جنگ یک گردهمایی دوجانبه برگزار کنند قابلتوجه است. جنگ در مناسبات دو کشور از آنجهت اهمیت دارد که چین در بحبوحه تنش همکاریای امنیتی با ایران نداشت اما پس از جنگ وضعیت متفاوت شده است. برخی رسانههای اسراییلی مدعی شدند چین در حال «بازسازی زرادخانه موشکی ایران» است؛ ادعایی تایید نشده اما معنادار، زیرا تهران نیاز فوری به بازسازی توان بازدارندگی خود دارد.
همکاریهای نظامی ایران و چین سابقهای طولانی دارد؛ از دهه ۱۹۸۰ در حوزه موشکی آغاز شد و هیچگاه بهطور کامل متوقف نشد. چینیها بهویژه درزمینه تامین قطعات پیشران و سامانههای هدایتگر موشکها و پهپادهای ایران نقش کلیدی داشتهاند و حتی وزارت خزانهداری آمریکا در آوریل ۲۰۲۵ چند شرکت چینی را به اتهام تامین مواد پیشران سوخت جامد برای سپاه تحریم کرد. اکنون نیز با تضعیف ظرفیت روسیه به دلیل جنگ اوکراین، این ظرفیت صنعتی چین است که بیش از هر کشور دیگری میتواند نیازهای نظامی ایران را پاسخ دهد.
سفر پزشکیان به شانگهای را نمیتوان جدا از وابستگی ایران به فروش نفت خود به چین دانست. رویترز پیش از این گزارش داده بود که حدود ۹۰ درصد صادرات نفت ایران راهی بازار چین میشود؛ سهمی که ایران را به یکی از سه تامینکننده اصلی نفت این کشور بدل کرده است، هرچند بخش قابلتوجهی از آن با برچسب «مالزی» یا کشورهای ثالث وارد میشود؛ اما این صادرات بهواسطه تخفیفهای تهران بهدستآمده است.
در آبان ۱۴۰۲، رویترز گزارش داد ایران طی ۹ ماه، 2/4 میلیارد دلار تخفیف در فروش نفت خود به چین داده است. برآوردها نشان میدهد ایران برای فروش نفت به چین، هر بشکه را با تخفیفی میان ۶ تا ۱۲ دلار عرضه میکند. با صادرات روزانه حدود 4/1 میلیون بشکه، این تخفیف معادل 4/8 تا 8/16 میلیون دلار در روز است. ادامه این روند در طول یک سال میتواند بیش از شش میلیارد دلار از درآمدهای ایران بکاهد؛ رقمی سنگین برای اقتصادی بحرانزده اما ناچیز برای اقتصاد عظیم چین. همین عدم توازن باعث شده پکن در صورت بازگشت تحریمها، بتواند بهراحتی جایگزین دیگری برای نفت ایران پیدا کند و تهران را در موقعیتی شکننده نگه دارد.
باوجوداین میزان تخفیف و تجارت نسبتا بیرمق میان دو کشور، جمهوری اسلامی تلاش دارد رابطه با چین را رابطهای بهسوی «راهبردی» شدن معرفی کند. «علی شمخانی»، عضو شورای عالی امنیت، همزمان با سفر پزشکیان میگوید: «اکنون با سفر رییسجمهور به پکن و تاکید رهبری بر فعال شدن توافق ایران و چین، فرصتهای مهمی برای گشایش گرههای راهبردی جدید ایجادشده است.»
اما واقعیت آن است که باوجود امضای توافق ۲۵ ساله در فروردین ۱۴۰۰، تاکنون قرارداد مشخصی ذیل آن تعریفنشده و سرمایهگذاری چینیها در ایران بسیار ناچیز بوده است. روزنامه «فرهیختگان»، نزدیک به هسته سخت قدرت، در اسفند ۱۴۰۳ با صراحت نوشته بود چهار سال پس از امضای قرارداد، نتیجه ملموسی از این توافق به دست نیامده و احتمالا هم یادآوری رهبر جمهوری اسلامی به همین خاطر است.
«محمد کشاورز زاده»، سفیر پیشین ایران در چین، ریشه مشکل بین دو کشور را تحریمها، بروکراسی و نبود برنامهریزی روشن در دستگاههای ایرانی میداند. او هشدار میدهد نگاه جناحی و تبلیغات منفی علیه چین به روابط آسیب میزند و تأکید میکند تهران باید از ظرفیتهای پکن بر اساس منافع ملی استفاده کند؛ اما محدودیتهای چین نیز جدی است. این کشور در حوزه سرمایهگذاری و کمک نظامی به ایران محتاطانه عمل کرده، چراکه نمیخواهد روابط خود با آمریکا و اسراییل را به خطر بیندازد.
«آلبرت بغزیان»، اقتصاددان، میگوید بهترین دستاورد سفر پزشکیان میتواند تضمین مخالفت چین با تمدید مکانیسم ماشه در شورای امنیت باشد. او تأکید دارد وزارت اقتصاد باید با چین سازوکارهای جایگزین بانکی طراحی کند تا حتی در صورت تشدید فشارها، مسیر پرداخت پول نفت و واردات کالا مسدود نشود. «محمدحسین عادلی»، دیپلمات پیشین، هم معتقد است نقش چین در جلوگیری از اجرای اسنپبک حیاتی است؛ اگر پکن همراه با مسکو موضع قاطع بگیرد، ایران میتواند مانع اجماع جهانی علیه خود شود.
پزشکیان در نشست خبری ۷ شهریور خود تاکید کرده بود: «مشکلاتی که امروز با آن مواجه هستیم، بخش عمدهاش زاییده تحریمهاست. هیچکس نگفته تحریمها بیتاثیرند.» بسیاری در ایران، فعال شدن مکانیسم ماشه را تهدیدی جدی علیه آینده اقتصاد میدانند. در برابر این نگرانی، شورای عالی امنیت ملی به رسانهها دستور داده است تا برای «حفظ آرامش روانی جامعه» از انتشار تیترها و تحلیلهای «هیجانی»، «بحرانزا» یا «تحریکآمیز» خودداری کنند. بااینحال، فضای عمومی نشان میدهد که این موضوع به یک نگرانی جدی جمعی بدل شده است؛ تا جایی که بخش عمده تحلیلها و انتظارها از سفر پزشکیان، حول همین مسئله شکل گرفت.
«ابوالفضل ظهرهوند»، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، فعال شدن این مکانیسم را بر وضعیت فعلی ایران بیاثر میداند و میگوید ایران پیشتر نیز در برابر تحریمها ایستاده است؛ اما او به دنبال راه خنثیسازی فشارها بر روی ایران است و به همین خاطر راهحل مقابله با مکانیسم ماشه را افزایش روابط با چین و روسیه و تقویت اقتصاد داخلی معرفی میکند. «بابک نگاهداری»، رییس مرکز پژوهشهای مجلس، پا را فراتر میگذارد و میگوید در صورت فعال شدن ماشه، پکن و مسکو میتوانند اجرای آن را تضعیف کنند، برای مثال با جلوگیری از تصویب بودجه نهادهای نظارتی شورای امنیت و در سطح سیاسی نیز موضع منفی نسبت به اقدام اروپاییها خواهند گرفت که به کاهش اجماع بینالمللی علیه ایران میانجامد. رویکردی که بیشتر شبیه آرزو اندیشی است.
«منوچهر متکی»، نماینده مجلس و وزیر پیشین خارجه نیز میگوید: «اگر تهدید ایران به خروج از پیمان NPT جدی گرفته شود، احتمال انعطاف و انصراف طرف غربی وجود دارد» و تأکید میکند دولت باید سریعاً این مسیر را اعلام کند تا از فرصت ۹۰ روزه بازگشت استفاده شود. او که تهران را به خروج از یک نهاد بینالمللی تشویق میکند، توصیه میکند: «روسیه و چین ضمن درک شرایط ایران نقش سازندهای در ایجاد انعطاف بین طرفین ایفا کنند و توجه داشته باشند که ایران خروج از این معاهده را صرفا برای پایان دادن به بازی کثیف ۲۲ ساله آمریکا در دستور کار قرار داده است.»
سفر پزشکیان به تیانجین در چنین فضایی معنا پیدا میکند؛ جایی که جمهوری اسلامی میان تهدید مکانیسم ماشه و امید به حمایت شرکای شرقی معلق مانده است. شانگهای برای تهران نهتنها محل نمایش دیپلماسی چندجانبه، بلکه آزمایشی است برای سنجش اینکه آیا پیوند با چین و روسیه میتواند از سطح نماد فراتر رود یا همچنان به ابزاری موقت برای خرید زمان محدود بماند. پاسخ این پرسش، بیش از آنکه در سالن اجلاس رقم بخورد، به تصمیمهای بعدی پکن، مسکو و توان داخلی ایران در عبور از تناقضهای مزمنش وابسته است.
مسعود پزشکیان پیش از آغاز این سفر گفت این نشست بهدلیل جمعیت و سهم اقتصادی عظیم اعضا بسیار مهم است و «فرصتی برای چندجانبهگرایی در برابر بلوک غرب» بهشمار میآید.
او تاکید کرد که به باور او، دیدار با رهبران چین و دیگر کشورها میتواند به صلح، امنیت و رفاه منطقهای و جهانی و نیز گسترش همکاریهای علمی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی کمک کند.
حساب علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در شبکه اجتماعی ایکس نیز روز یکشنبه بهنقل از او نوشت: «ایران و چین با سابقه کهن تمدنی در دو سوی آسیا، قدرت تحول آفرینی در صحنه منطقهای و جهانی را دارند. عملیاتیکردن تمامی ابعاد توافق راهبردی، این راه را هموار میکند.»
رهبر جمهوری اسلامی، در این پیام که به زبان چینی هم بازنشر شده، به سند همکاریهای ۲۵ ساله موسوم به «سند همکاری راهبردی و جامع ۲۵ ساله ایران و چین» است که فروردین ۱۴۰۰ امضاء شد و مقامهای جمهوری اسلامی مدعی شدند که بر مبنای این سند بنا است چین در ایران ۴۰۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری در زیرساختها انجام دهد.
با این حال، بهگفته منابع اقتصادی، سرمایهگذاری واقعی چین در ایران در این سالها افزایش محسوسی نداشته و عملا در سطحی پایین باقی مانده است.
یک سال پس از امضای این سند، رسانههای ایران با استناد به اظهارات مقامهای دولت ابراهیم رئیسی از «رویگردانی چینیها از سرمایهگذاری در ایران» خبر دادند و رییس اتاق مشترک ایران و چین نیز با تایید کاهش سرمایهگذاری چینیها در ایران اعلام کرد که از ابتدای دولت رئیسی تا آن زمان چینیها تنها به ارزش ۱۸۵ میلیون دلار در ایران سرمایهگذاری کردند.
سفر مسعود پزشکیان در حالی انجام میشود که جمهوری اسلامی زیر فشار تازهه تحریمی غرب بهدلیل فعالشدن «سازوکار ماشه» قرار دارد و دولت پزشکیان، همانند دولتهای پیشین، امید دارد «نگاه به شرق» و حضور در پیمانهایی چون شانگهای و بریکس(ائتلافی متشکل از برزیل، روسیه، هند، چین، آفریقای جنوبی و چند عضو جدید از جمله ایران) بتواند بخشی از انزوای تهران را جبران کند.
سفر چهار روزه رییسجمهور ایران به چین در شرایطی تاریخی و سرنوشتساز برای جمهوری اسلامی انجام میگیرد، زیرا اجلاس شانگهای در شرایطی برگزار میشود که روند فعالسازی «مکانیسم ماشه» آغاز شده است.
جمهوری اسلامی امیدوار است با استفاده از ظرفیت سازمان شانگهای، فشارهای ناشی از تحریمها را کاهش دهد. اهداف اصلی ایران در این سازمان را میتوان در دو محور خلاصه کرد: جلب حمایتهای اقتصادی و مقابله با تحریمها.
اما پرسش اساسی اینجاست: اگر مکانیسم ماشه فعال شود و تحریمهای بینالمللی بازگردند، آیا کشورهایی چون چین، روسیه و هند حاضر خواهند شد منافع اقتصادی خود در غرب و آمریکا را قربانی روابط با ایران کنند؟
سازمان همکاری شانگهای
سازمان همکاری شانگهای (SCO)یک سازمان بیندولتی است که در سال ۲۰۰۱ توسط چین، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان و ازبکستان تأسیس شد. هدف این سازمان ارتقای همکاری و صلح میان کشورهای عضو و همچنین ایجاد «نظم سیاسی و اقتصادی بینالمللی جدیدی که دموکراتیک، عادلانه و منطقی باشد» است.
این سازمان در سال ۲۰۱۷ هند و پاکستان و در سال ۲۰۲۳ ایران را به عضویت خود پذیرفت و تعداد اعضای آن به ۹ کشور افزایش یافت. علاوه بر این،SCO شامل سه کشور ناظر که در حال حاضر غیرفعال میباشند و ۱۴ شریک گفتوگو است.
کشورهای عضو و شرکا
اعضای اصلی سازمان عبارتند از:
- اعضای بنیانگذار: چین، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ازبکستان.
- اعضای جدید: هند و پاکستان(پیوستن در سال 2017) و ایران (پیوستن در سال 2023).
- کشورهای ناظر: افغانستان، بلاروس، و مغولستان.
- شرکای گفتوگو: سریلانکا، ترکیه، کامبوج، آذربایجان، نپال، ارمنستان، مصر، قطر، عربستان سعودی، بحرین، کویت، میانمار، مالدیو و امارات متحده عربی.
زبانهای رسمی این سازمان، چینی و روسی هستند. سازمان همکاری شانگهای بزرگترین سازمان منطقهای جهان از نظر جغرافیا و جمعیت است و حدود ۸۰ درصد از خشکی اوراسیا و ۴۰ درصد از جمعیت جهان را پوشش میدهد. تا سال ۲۰۲۱، این بلوک حدود ۲۰ درصد از تولید ناخالص داخلی جهانی را تشکیل میداد. پس از پیوستن ایران، سازمان همکاری شانگهای اکنون ۲۰ درصد از ذخایر نفتی جهان و ۴۴ درصد از ذخایر گاز طبیعی جهان را تحت کنترل دارد.
SCO یک نهاد کلیدی در تلاشهای استراتژیک چین و روسیه برای ایجاد یک «جهان چندقطبی» است و خود را بهعنوان جایگزینی برای مجامع بینالمللی تحت سلطه غرب مانند سازمان ملل متحد مطرح میکند. در نشست SCO در سال ۲۰۰۵، نورسلطان نظربایف، رییسجمهور نمایندگان نیمی از بشریت هستند.»
تاریخچه، اهداف و ساختار
این سازمان که پیشتر بهعنوان گروه «شانگهای پنج» در سال ۱۹۹۶ تاسیس شده بود، در سال ۲۰۰۱ با پیوستن ازبکستان به «سازمان همکاری شانگهای» تغییر نام یافت. منشور SCO که از سال ۲۰۰۳ اجرایی شد، اهداف آن را در زمینه ارتقای صلح، ثبات و رفاه منطقهای از طریق همکاری در سیاست، اقتصاد، فرهنگ و تلاشهای هماهنگ برای مبارزه با تروریسم، افراطگرایی و جداییطلبی تعیین میکند.
ساختار این سازمان شامل شورای سران کشورها، بهعنوان بالاترین مرجع تصمیمگیری است که سالانه تشکیل جلسه میدهد. این شورا با شورای سران دولتها که سالانه مسائل استراتژیک، همکاری اقتصادی و بودجه را بررسی میکند، پشتیبانی میشود. شوراهای دیگری نیز بر حوزههایی مانند امنیت، تبادل فناوری و حفاظت از محیط زیست متمرکز هستند.
SCO دارای دو نهاد دائمی است: دبیرخانه در پکن و ساختار منطقهای ضدتروریسم در تاشکند، ازبکستان. این سازمان همکاریهای فعالی با نهادهای بزرگ منطقهای و بینالمللی مانند سازمان ملل، کشورهای مستقل مشترکالمنافع تصمیمگیری در سازمان همکاریهای شانگهای مستلزم اجماع است، به طوری که همه کشورهای عضو باید توافق کنند. با این حال، سیاستها و جهتگیریهای آن به شدت تحت تاثیر چین و روسیه قرار دارد که در تلاشند تا یک مجمع ژئوپلیتیکی و مجموعهای از هنجارهای بینالمللی غیرغربی ایجاد کنند.
در سال ۲۰۰۵، ایالات متحده درخواست وضعیت ناظر در این سازمان را ارائه کرد که رد شد و نشاندهنده تعهد SCO به حفظ استقلال از نفوذ غرب بود.
دلیل نامگذاری
نام «سازمان همکاری شانگهای» (Shanghai Cooperation Organization) به این دلیل انتخاب شده است که نشست اولیه و بنیانگذاری این سازمان در شهر شانگهای، چین، برگزار شد.
در سال ۱۹۹۶، گروه اولیه بهنام «شانگهای پنج»، شامل چین، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان، در شانگهای تشکیل شد تا مسائل مربوط به حلوفصل مرزی و تقویت اعتماد متقابل را بررسی کنند.
وقتی در سال ۲۰۰۱ ازبکستان به این گروه پیوست و سازمان به شکل رسمی تأسیس شد، نام «سازمان همکاری شانگهای» به احترام شهر شانگهای، جایی که این ابتکار کلید خورد، انتخاب شد. این نام همچنین تاکید بر نقش چین در تاسیس و هدایت اولیه این سازمان دارد.
ابتکارات کلیدی
1.همکاری امنیتی:
همکاری امنیتی یکی از محورهای موفقیتآمیز SCO بوده و این سازمان را به عنوان نهاد اصلی امنیتی در آسیای مرکزی مطرح کرده است. بین سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵، ساختار منطقهای ضدتروریسم توانست ۲۰ حمله تروریستی برنامهریزیشده را خنثی کند، ۶۵۰ جرم تروریستی را مختل کند، ۴۴۰ کمپ آموزشی تروریستی را برچیند، ۲۷۰۰ عضو گروههای افراطی را بازداشت کند و ۱۷۰۰ نفر دیگر را خنثی کند.
همچنین این ساختار موفق به توقیف ۳۲۵۰ دستگاه انفجاری دستساز، ۴۵۰,۰۰۰ گلوله مهمات و ۵۲ تن مواد منفجره شده است. علاوه بر اقدامات ضدتروریستی، این سازمان توسعه اقتصادی و گفتوگوی فرهنگی را به عنوان راهکارهایی برای جلوگیری از رادیکالیزاسیون جمعیتهای آسیبپذیر ترویج داده است.
- همکاری انرژی:
باشگاه انرژی SCO در سال ۲۰۱۳ تاسیس شد و همکاری میان تولیدکنندگان اصلی انرژی مانند روسیه، عربستان سعودی، ایران، قزاقستان و ازبکستان را تقویت کرده است.
پروژههایی نظیر خط لوله گاز آسیای مرکزی-چین و توسعه هاب گازی ترکیه از نمونههای این همکاریها هستند.
چین و روسیه همچنین راکتورهای هستهای به سایر کشورهای عضو صادر کردهاند.
این ابتکارات به ایجاد یک سیستم انرژی خودکفا برای SCO کمک کرده و نقش مهمی در کاهش تأثیر تحریمهای بینالمللی علیه روسیه ایفا کرده است.
چالشها و انتقادات
- افغانستان:
افغانستان که در سال ۲۰۱۲ به عنوان کشور ناظر به SCO پیوست، پس از بازگشت طالبان در سال ۲۰۲۱ به یک چالش عمده تبدیل شده است. کشورهای عضو دیدگاههای متفاوتی نسبت به طالبان دارند؛ هند با احتیاط بیشتری عمل کرده، در حالی که روسیه، چین، ازبکستان و پاکستان روابط خود را با طالبان عادیسازی کردهاند.
- اختلافات داخلی:
تنوع منافع سیاسی و اقتصادی میان کشورهای عضو، بهویژه میان قدرتهای بزرگ مانند هند و چین، یکی از موانع اصلی در پیشبرد اهداف سازمان است. رقابت ژئوپلیتیکی میان این دو کشور، بهویژه در موضوعاتی مانند پروژههای زیرساختی مرتبط با «ابتکار کمربند و جاده» و اختلافات مرزی، باعث ایجاد تنش در داخل SCO شده است. این اختلافات بر توانایی سازمان در هماهنگسازی سیاستها و تحقق اهداف مشترک تأثیر میگذارد.
- محدودیت منابع:
بسیاری از پروژههای مشترک در SCO به دلیل نبود بودجه کافی و مکانیزمهای تامین مالی مشخص، یا به تأخیر افتادهاند یا اجرا نشدهاند.
پیشنهاد چین برای ایجاد یک صندوق توسعه یا منطقه تجارت آزاد نیز با مخالفتهایی از سوی روسیه مواجه شده است، زیرا روسیه نگران تسلط اقتصادی چین بر سازمان است. این محدودیتها، توانایی سازمان برای اجرای پروژههای کلیدی در حوزههای انرژی، زیرساخت و تجارت را کاهش داده است.
- مقابله با نفوذ خارجی:
فشار کشورهای غربی، بهویژه ایالات متحده و اتحادیه اروپا، برای محدودسازی تاثیرگذاری سازمان، چالش دیگری برای SCO است. غرب تلاش میکند با ارائه پیشنهادات اقتصادی و دیپلماتیک به برخی از کشورهای عضو، مانع از همگرایی کامل آنها با سیاستهای سازمان شود.
همچنین، رد درخواست ایالات متحده برای وضعیت ناظر در SCO در سال ۲۰۰۵ نشان میدهد که سازمان برای حفظ استقلال خود در برابر نفوذ خارجی، با چالشهای زیادی روبهرو است.
چشمانداز و آینده سازمان همکاری شانگهای
سازمان همکاری شانگهای (SCO)در حال حاضر در نقطهای حساس از توسعه خود قرار دارد و به یک نیروی کلیدی در امور جهانی تبدیل شده است. ایجاد تعادل در روابط با ایالات متحده و اتحادیه اروپا -که با تعاملات ظریف همکاری و رقابت مشخص میشود- همچنان یکی از جنبههای مهم توسعه این سازمان است.
به همین ترتیب، توانایی سازمان همکاری شانگهای در هماهنگسازی منافع کشورهای عضو، به ویژه قدرتهای بزرگ مانند چین، روسیه و هند، از اهمیت ویژهای برخوردار است. این سازمان همچنین مورد انتقاد قرار گرفته که بیشتر به صدور بیانیههای نمادین پرداخته تا اقدام عملی، زیرا در مقایسه با سازمانهایی مانند آسهآن (ASEAN)یا اتحادیه اروپا، به سطح همکاری اقتصادی مشابه دست نیافته است.
با این حال، قدرت نمادین SCO قابل توجه است، به ویژه با توجه به اندازه وسیع آن، موضع ضدغربی و زمینه تاریخی اعضای تأثیرگذار آن -روسیه، چین، هند و پاکستان- که همگی در مقابله با تسلط سیاسی و اقتصادی غرب منافع مشترک دارند.
با ادامه تغییر توازن قدرت جهانی به سمت نظم چندقطبی، سازمان همکاری شانگهای و کشورهای عضو آن در موقعیتی قرار دارند که به رشد قدرت و نفوذ خود، هم در اوراسیا و هم در عرصه جهانی، ادامه دهند.
ایران و SCO
برای عضویت کامل ایران در SCO طی سالهای اخیر تلاشهای زیادی صورت گرفته است. در سال 2016، یک سال پس از آنکه ایران توافق هستهای را با قدرتهای غربی به رهبری ایالات متحده امضا کرد، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، اعلام کرد: «ما بر این باوریم که پس از حل مشکل هستهای ایران و لغو تحریمهای سازمان ملل، هیچ مانعی برای عضویت ایران در SCO باقی نمانده است.»
اما در سال 2018، ایالات متحده تحت رهبری دونالد ترامپ از توافق خارج شد و این توافق بیاثر شد. یک سال بعد، ایالات متحده تمامی معافیتها را لغو کرده و صادرات نفت ایران را محدود کرد.
نقش ایران در سازمان همکاری شانگهای پس از عضویت
- امنیت و مبارزه با تروریسم:
ایران میتواند بهعنوان یکی از کشورهایی که تجربه گستردهای در مقابله با تروریسم و قاچاق مواد مخدر دارد، نقش موثری در تقویت ساختار ضدتروریسم SCO ایفا کند. موقعیت جغرافیایی ایران، بهویژه در نزدیکی افغانستان، این امکان را به تهران میدهد که در حل مسائل امنیتی منطقهای، مانند کنترل مرزها و مبارزه با افراطگرایی، همکاری نزدیکی با اعضای دیگر داشته باشد.
- ارتباطات تجاری و انرژی:
ایران میتواند به هاب انرژی SCO تبدیل شود، زیرا این کشور دارای منابع عظیم نفت و گاز است. با عضویت درSCO، ایران دسترسی به بازارهای آسیای مرکزی، جنوب آسیا و حتی چین و روسیه را تسهیل خواهد کرد.
- توسعه زیرساختها:
از طریق همکاری با پروژههای مرتبط با ابتکار کمربند و جاده چین، ایران میتواند از سرمایهگذاریهای زیرساختی مانند راهآهنها و کریدورهای تجاری بهرهمند شود و نقش خود را در ترانزیت منطقهای تقویت کند.
روابط ایران با کشورهای عضو
- چین:
ایران و چین روابط اقتصادی و سیاسی نزدیکی دارند. پس از عضویت ایران درSCO، این روابط میتواند تقویت شود، بهویژه در حوزههای انرژی و زیرساخت. توافق ۲۵ ساله ایران و چین نیز نشاندهنده تعهد دو کشور به همکاریهای بلندمدت است. چین میتواند بزرگترین شریک تجاری ایران باقی بماند و از طریق SCO مسیرهای تجاری جدیدی را برای تهران ایجاد کند. دو کشور در سال 2023 معادل 650/14 میلیارد دلار کالا مبادله کردند. چین از ژانویه تا دسامبر 2023 به ارزش 70/10 میلیارد دلار کالا به ایران صادر کرد که نشاندهنده رشد 6/8 درصدی است.. واردات چین از ایران به 580/4 میلیارد دلارکاهش یافته است که کاهش 27 درصدی را نسبت به سال قبل نشان میدهد.
نمودار فوق حجم کل صادرات و واردات ایران با چین را در سال 2023 میلادی نمایش میدهد.
- روسیه:
ایران و روسیه از لحاظ امنیتی و سیاسی دیدگاههای مشترکی دارند، بهویژه در مقابله با نفوذ غرب. عضویت ایران در SCO میتواند هماهنگی دو کشور را در حوزههای انرژی، حملونقل و امنیت تقویت کند. همچنین همکاریهای نزدیک در کریدور شمال-جنوب و تبادل فناوری میتواند نقش ایران و روسیه را در منطقه تقویت کند. در پایان سال 2023، حجم تجارت بین روسیه و ایران به حدود 4 میلیارد دلار رسید ،. حجم کل صادرات روسیه 7/2 میلیارد دلار بود، از ایران 3/1 میلیارد دلار میباشد .
- هند:
هند اگرچه با برخی از پروژههای چین در SCO مخالف است، اما بهدنبال تقویت روابط تجاری با ایران است. پروژه بندر چابهار که هند در آن سرمایهگذاری کرده، میتواند نقطهای کلیدی برای همکاریهای اقتصادی دو کشور باشد. ایران میتواند به هند کمک کند تا دسترسی آسانتری به آسیای مرکزی پیدا کند. ایران همچنین از همکاریهای نزدیک با هند در مبارزه با تروریسمی که از پاکستان و افغانستان ناشی میشود، حمایت خواهد کرد.
در سال ۲۰۲۳، حجم کل مبادلات تجاری ایران و هند به ۱.۸۳۶ میلیارد دلار رسید که نسبت به سال قبل کاهش ۲۶ درصدی را نشان میدهد.
صادرات ایران به هند در این سال حدود ۷۲۳ میلیون دلار بود که نسبت به سال قبل کاهش ۳۴ درصدی داشته است. واردات ایران از هند نیز به ارزش ۱.۱۱۳ میلیارد دلار ثبت شد که کاهش ۲۲ درصدی را نشان میدهد. این ارقام نشاندهنده کاهش مبادلات تجاری بین دو کشور در سال ۲۰۲۳ است.
- پاکستان:
روابط ایران و پاکستان همیشه پیچیده بوده است، اما عضویت ایران در SCO میتواند فرصتی برای بهبود تعاملات دو کشور ایجاد کند. دو کشور میتوانند در پروژههای امنیتی و اقتصادی مشترک همکاری کنند، بهویژه در مقابله با قاچاق مواد مخدر و توسعه خطوط انرژی. ر سال 2023، روابط تجاری ایران و پاکستان بهطور چشمگیری ادامه یافت. ایران در این سال به ارزش 994 میلیون دلار محصولات غیرنفتی به پاکستان صادر کرد که رشد 13 درصدی نسبت به سال 2022 داشت. از سوی دیگر، واردات کالا از پاکستان به ایران در همین سال به ارزش 155 میلیون دلار رسید. حجم کلی تجارت بین دو کشور در سال 2023 معادل 1.149 میلیارد دلار بود که شامل صادرات ایران به پاکستان و واردات کالا از پاکستان به ایران میشود.
قزاقستان:
قزاقستان بهعنوان یکی از اعضای آسیای مرکزی سازمان همکاری شانگهای، روابط اقتصادی مناسبی با ایران دارد قزاقستان و ایران در زمینههای کشاورزی، انرژی، و محصولات صنعتی با یکدیگر مبادله دارند. همچنین ایران و قزاقستان همکاریهای خوبی در زمینه حملونقل و ترانزیت کالا دارند، بهویژه در استفاده از مسیرهای ترانزیتی ایران به اروپا و آسیای مرکزی. در سال ۲۰۲۳، حجم کل مبادلات تجاری ایران و قزاقستان به 302 میلیون دلار رسید. صادرات ایران به قزاقستان در این سال حدود 218.53 میلیون دلار بود. واردات ایران از قزاقستان نیز به ارزش 47/83 میلیون دلار ثبت شد. این ارقام نشاندهنده رشد و توسعه روابط تجاری بین دو کشور در سال ۲۰۲۳ است.
- ازبکستان:
ازبکستان در سالهای اخیر به دنبال گسترش روابط اقتصادی خود با ایران بوده است. ایران و ازبکستان در زمینههای مختلفی مانند کشاورزی، صنایع معدنی، و ماشینآلات همکاری میکنند. بعلاوه ایران به ازبکستان گاز طبیعی صادر میکند و ازبکستان برخی از نیازهای صنعتی خود را از ایران تأمین میکند. در سال ۲۰۲۳، حجم کل مبادلات تجاری ایران و ازبکستان به 1/468 میلیون دلار رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل(۴۰۰.۵ میلیون دلار) افزایش نشان میدهد صادرات ایران به ازبکستان در این سال حدود 30/297 میلیون دلار بود واردات ایران از ازبکستان نیز به ارزش 8/170 میلیون دلار ثبت شد. این ارقام نشاندهنده رشد و توسعه روابط تجاری بین دو کشور در سال ۲۰۲۳ است.
تاجیکستان:
تاجیکستان و ایران روابط اقتصادی خوبی دارند که عمدتا در بخشهای صنعتی و کشاورزی متمرکز است ایران صادرات قابل توجهی به تاجیکستان دارد که شامل مواد غذایی، مصالح ساختمانی، و محصولات پتروشیمی است. بعلاوه ایران در پروژههای عمرانی و زیرساختی در تاجیکستان مشارکت دارد. در سال ۲۰۲۳، حجم کل مبادلات تجاری ایران و تاجیکستان به 338 میلیون دلار رسید که نسبت به سالهای گذشته رشد قابلتوجهی داشته است. صادرات ایران به تاجیکستان در این سال حدود 262 میلیون دلار بود. واردات ایران از تاجیکستان نیز به ارزش 76 میلیون دلار ثبت شد. این ارقام نشاندهنده توسعه روابط تجاری بین دو کشور در سال ۲۰۲۳ است.
قرقیزستان:
قرقیزستان بهعنوان یکی از کشورهای آسیای مرکزی که عضو سازمان همکاری شانگهای است، در زمینههای مختلف اقتصادی با ایران تعامل دارد ایران محصولات مختلفی مانند مصالح ساختمانی، مواد غذایی، و ماشینآلات به قرقیزستان صادر میکند. قرقیزستان از ایران در زمینههای کشاورزی و صنعت بهرهبرداری میکند و همکاریهایی در زمینههای انرژی نیز وجود دارد. در سال ۲۰۲۳، حجم کل مبادلات تجاری ایران و قرقیزستان به 7/26 میلیون دلار رسید. صادرات ایران به قرقیزستان در این سال حدود 19.7 میلیون دلار بود. واردات ایران از قرقیزستان نیز به ارزش 7 میلیون دلار ثبت شد. این ارقام نشاندهنده حجم محدود روابط تجاری بین دو کشور در سال ۲۰۲۳ است.
پیامدها و فرصتهای عضویت ایران در SCO
تقویت موقعیت ژئوپلیتیکی:
عضویت در SCO موقعیت ایران را در معادلات منطقهای و جهانی تقویت میکند. این عضویت به ایران کمک میکند تا در مقابل فشارهای غرب، متحدان قدرتمندتری پیدا کند و جایگاه خود را در میان قدرتهای بزرگ آسیایی تثبیت کند.
در ماههای اخیر تغییرات عمدهای در چشمانداز ژئوپلیتیکی ایران رخ داده است. خروج بینظم ایالات متحده از افغانستان فضای بیشتری را برای نفوذ و سرمایهگذاریهای چین در منطقه آسیای مرکزی فراهم کرده است. چین همچنین پاکستان را بهطور فزایندهای در آغوش استراتژیک خود کشانده و در عرصه جهانی خود را پرقدرتتر کرده است. ایران علاوه بر متحد سنتی خود، روسیه، به کشورهای دیگری نیز دست یازیده است. در ماه مارس سال جاری، ایران توافقی را برای احیای روابط دیپلماتیک با رقیب قدیمی منطقهای خود، عربستان سعودی، بهواسطه چین امضاء کرد.
توسعه اقتصادی و تجاری:
عضویت در SCO به ایران اجازه میدهد تا به بازارهای جدیدی در آسیای مرکزی، چین، هند و روسیه دسترسی پیدا کند.
ایران میتواند از پروژههای توسعه زیرساختی مانند خطوط ریلی، بنادر و خطوط انرژی بهرهمند شود.
کاهش وابستگی به دلار و استفاده از ارزهای ملی در تجارت با کشورهای عضو، میتواند تاثیر تحریمها را کاهش دهد.
تاثیرگذاری سیاسی:
ایران میتواند در فرآیندهای تصمیمگیری SCO مشارکت فعالتری داشته باشد و دیدگاههای خود را در مسائل امنیتی، انرژی و همکاریهای منطقهای مطرح کند.
همکاریهای امنیتی:
عضویت ایران به این کشور امکان میدهد تا با کشورهای عضو در مقابله با تهدیدهای امنیتی مانند قاچاق مواد مخدر، تروریسم و بیثباتی منطقهای همکاری کند.
چالشها و موانع
توجه به عضویت رسمی ایران در سازمان همکاری شانگهای (SCO)از ابتدای سال ۲۰۲۳، اکنون تمرکز بر چالشها و موانع پیش روی ایران در بهرهبرداری کامل از این عضویت است.
- تحریمهای بینالمللی: با وجود عضویت در SCO، تحریمهای اقتصادی و مالی اعمالشده توسط کشورهای غربی همچنان پابرجاست. این تحریمها میتوانند مانع از توسعه روابط تجاری و اقتصادی ایران با سایر اعضای سازمان شوند و بهرهبرداری کامل از ظرفیتهای عضویت را محدود کنند.
- زیرساختهای حملونقل و ترانزیت: ایران بهعنوان یک مرکز ارتباطی و ترانزیتی مهم در منطقه شناخته میشود؛ بااینحال، نیاز به توسعه و بهروزرسانی زیرساختهای حملونقل برای بهرهبرداری موثر از فرصتهای تجاری و ترانزیتی در چارچوب SCO احساس میشود. عدم سرمایهگذاری کافی در این بخش میتواند مانعی برای تحقق کامل پتانسیلهای موجود باشد.
- هماهنگی با سیاستهای اقتصادی و تجاری اعضا: برای بهرهبرداری از فرصتهای اقتصادی درSCO، ایران نیازمند هماهنگی با سیاستها و استانداردهای تجاری و اقتصادی سایر اعضاست. تفاوت در سیاستها و مقررات میتواند چالشی در مسیر همکاریهای مؤثر باشد.
- رقابتهای منطقهای و بینالمللی: حضور قدرتهای بزرگ منطقهای مانند چین، روسیه و هند در SCO میتواند به رقابتهای ژئوپلیتیکی منجر شود. ایران باید با دقت در این رقابتها نقشآفرینی کند تا منافع ملی خود را حفظ کرده و از تنشهای احتمالی جلوگیری کند.
- مسائل فرهنگی و زبانی: تفاوتهای فرهنگی و زبانی میان اعضای SCO میتواند در برخی موارد به موانعی در برقراری ارتباطات موثر و توسعه همکاریها منجر شود. ایران نیازمند تقویت دیپلماسی فرهنگی و آموزش زبانهای مورد نیاز برای تسهیل تعاملات است.
- ساختار سازمانی و فرآیندهای تصمیمگیری: سازمان همکاری شانگهای دارای ساختارهای تصمیمگیری خاصی است که نیازمند آشنایی و تطبیق با آنهاست. ایران باید با این ساختارها آشنا شده و در فرآیندهای تصمیمگیری نقش فعالی ایفا کند تا بتواند از مزایای عضویت بهرهمند شود.
نمایشگاه ها و رویداد ها
نمایشگاهها و رویدادهای سازمان همکاری شانگهای (SCO)بهطور مرتب برگزار میشوند و فرصتی برای اعضای این سازمان به منظور تقویت همکاریهای اقتصادی، تجاری، فرهنگی، و سیاسی فراهم میآورند. این رویدادها شامل نمایشگاههای تخصصی، نشستها، و کنفرانسهای مختلفی هستند که هدف آنها ترویج تجارت، همکاریهای فرهنگی، و توسعه روابط میان اعضا است. در اینجا تعدادی از مهمترین نمایشگاهها و رویدادهای مرتبط با سازمان همکاری شانگهای آورده شده است:
- نمایشگاههای تجاری و اقتصادی SCO
این نمایشگاهها بهطور معمول در کشورهای مختلف عضو سازمان همکاری شانگهای برگزار میشوند و زمینهای برای معرفی محصولات، خدمات، و فناوریهای جدید فراهم میکنند. نمایشگاهها بهویژه در زمینههای زیر فعالیت دارند:
صنایع مختلف: از جمله صنایع انرژی، حملونقل، کشاورزی، صنایع پیشرفته، و فناوری اطلاعات.
محصولات صادراتی: کشورهای عضو SCO در این نمایشگاهها کالاها و خدمات خود را به بازارهای بینالمللی معرفی میکنند.
تجارت الکترونیک و فناوریهای نوین: این نمایشگاهها گاهی با تمرکز بر فناوریهای نوین و تجارت الکترونیک برگزار میشوند، که بهویژه برای تقویت همکاریهای تجاری در این زمینهها مفید است.
- کنفرانسها و نشستهای اقتصادی SCO
سازمان همکاری شانگهای بهطور منظم کنفرانسها و نشستهایی را در سطوح مختلف برگزار میکند که معمولاً به بررسی مسائل اقتصادی، تجاری، و سیاسی بین کشورهای عضو اختصاص دارند. این نشستها فرصتی برای همکاری در زمینههای مختلف مانند انرژی، حملونقل، امنیت، و توسعه پایدار فراهم میآورند. برخی از این نشستها بهویژه در حوزههای زیر برگزار میشوند:
اقتصاد دیجیتال و تجارت الکترونیک: بحث درباره فناوریهای نوین و چالشهای تجارت الکترونیک و تحول دیجیتال.
همکاری در زمینه انرژی و منابع طبیعی: بررسی مسائل مربوط به انرژی و تامین منابع برای کشورهای عضو.
حملونقل و زیرساختها: چگونگی تقویت شبکههای حملونقل و ایجاد مسیرهای تجاری جدید.
- رویدادهای فرهنگی SCO
علاوه بر رویدادهای اقتصادی، سازمان همکاری شانگهای توجه زیادی به برگزاری رویدادهای فرهنگی و هنری دارد. این رویدادها به منظور تقویت تبادل فرهنگی و درک متقابل میان کشورهای عضو برگزار میشوند. شامل:
جشنوارههای هنری و موسیقی: برگزاری جشنوارههای فرهنگی که فرصتی برای هنرمندان کشورهای عضو برای نمایش آثار خود است.
نمایشگاههای فرهنگی: نمایشگاههایی که به معرفی تاریخ و فرهنگ کشورهای مختلف عضو میپردازند.
کارگاهها و سمینارهای فرهنگی: جلسات آموزشی و کارگاههای فرهنگی برای تبادل تجربیات فرهنگی و هنری.
- نشستهای سیاسی و امنیتی SCO
سازمان همکاری شانگهای در کنار رویدادهای اقتصادی و فرهنگی، بهطور مرتب نشستهایی در زمینههای سیاسی و امنیتی برگزار میکند. این نشستها بهویژه در ارتباط با تقویت همکاریهای امنیتی و مبارزه با تهدیدات مشترک مانند تروریسم، قاچاق انسان، و جرائم سازمانیافته است. برخی از این نشستها شامل:
نشستهای وزرای امور خارجه: که در آن مقامات بلندپایه کشورهای عضو به بررسی مسائل امنیتی و سیاسی میپردازند.
نشستهای وزرای دفاع: بهمنظور تقویت همکاریهای دفاعی و امنیتی میان کشورهای عضو.
کنفرانسهای ضد تروریسم: برای هماهنگی تلاشها در زمینه مقابله با تهدیدات تروریستی و افراطی.
- نمایشگاههای تخصصی SCO
نمایشگاههای تخصصی بهطور خاص در زمینههای خاصی مانند انرژی، حملونقل، یا کشاورزی برگزار میشوند. این نمایشگاهها بهطور معمول در کشورهای مختلف عضو SCO برگزار شده و فرصتی برای نمایش توانمندیهای هر کشور در آن زمینه فراهم میآورد.
نمایشگاههای انرژی و منابع طبیعی: که در آن کشورها توانمندیهای خود در زمینههای نفت، گاز، انرژیهای تجدیدپذیر و دیگر منابع طبیعی را به نمایش میگذارند.
نمایشگاههای کشاورزی: که در آن محصولات کشاورزی کشورهای عضو، بهویژه در زمینههای محصولات ارگانیک و فناوریهای کشاورزی جدید، معرفی میشود.
- کنفرانسهای علمی و فنی SCO
این کنفرانسها معمولا با محوریت تبادل اطلاعات علمی و فناوری در زمینههای مختلف مانند فناوری اطلاعات، انرژیهای نو، و مهندسی برگزار میشوند. برخی از این رویدادها شامل:
کنفرانسهای فناوری و نوآوری: با هدف بررسی همکاریهای علمی و فناوری و تبادل دستاوردهای علمی.
سمینارهای مهندسی و فناوری: برای ارتقای مهارتهای فنی و مهندسی میان کشورهای عضو.
ادامه دارد