Skip to content
سی امین روز جنگ
سی امین روز جنگ
بهرام رحمانی
….
نتیجهگیری:
همزمان با ادامه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و در شرایطی که نشانههای افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه بیشتر شده، جمهوری اسلامی امروز یکشنبه 9 فروردین، به واشنگتن هشدار داد در برابر هرگونه حمله زمینی پاسخ خواهد داد. محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، آمریکا را متهم کرد در حالی از احتمال مذاکره سخن میگوید که همزمان در خفا برای اعزام نیروی زمینی و حمله از راه زمین آماده میشود. او اعلام کرد اگر نیروهای آمریکایی وارد عملیات زمینی شوند، ایران آماده پاسخگویی است. قالیباف در پیامی خطاب به مردم گفت تا زمانی که آمریکاییها در پی تسلیم ایران باشند، پاسخ تهران این است که هرگز تحقیر را نخواهد پذیرفت. این موضعگیری نشان میدهد که در نگاه مقامهای ایرانی، تحرکات تازه آمریکا صرفا فشار نظامی محدود نیست، بلکه ممکن است مقدمهای برای عبور از جنگ هوایی به مرحله خطرناکتر مداخله مستقیم زمینی باشد.
این هشدار در حالی مطرح شده که گزارشها از اعزام نیروهای تازهنفس آمریکایی به تجهیزات کامل جنگی، بهویژه هزاران تفنگدار دریایی آمریکایی به خاورمیانه خبر میدهند. ارتش آمریکا اعلام کرده نخستین گروه از دو دسته نیروی دریایی روز جمعه با یک ناو آبیخاکی وارد منطقه شدهاند. همچنین گزارش واشنگتن پست، به نقل از مقامهای آمریکایی، از آن حکایت دارد که پنتاگون برای هفتهها عملیات زمینی در ایران آماده میشود؛ عملیاتی که میتواند شامل یورش نیروهای ویژه و نیز استفاده از پیادهنظام متعارف باشد. با این حال، هنوز روشن نیست که دونالد ترامپ در نهایت با اعزام رسمی نیروی زمینی به داخل ایران موافقت خواهد کرد یا نه.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، گفته است واشنگتن میتواند بدون استفاده از نیروی زمینی نیز به اهداف خود برسد، اما حضور نیروها در منطقه به ترامپ «حداکثر انعطاف» را برای تنظیم راهبرد میدهد. این موضعگیری از یکسو تلاشی برای کاستن از نگرانیها درباره ورود آمریکا به یک جنگ تمامعیار زمینی است، و از سوی دیگر تأیید میکند که گزینه تشدید عملیات همچنان روی میز قرار دارد.
در این میان، پاکستان کوشیده است نقش میانجی را پررنگتر کند. نشست یکشنبه در اسلامآباد با حضور وزیران خارجه پاکستان، عربستان سعودی، ترکیه و مصر با هدف یافتن راههایی برای توقف جنگ برگزار شد. این نشست یک روز پس از گفتوگوی شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، با مسعود پزشکیان، رییسجمهور ایران، انجام شد. اسحاق دار، وزیر خارجه پاکستان، پیش از آغاز نشست چهارجانبه، دیدارهای جداگانهای با همتایان ترکیهای و مصری خود برگزار کرد. همزمان، تماسهای نظامی نیز در جریان است و بنا بر یک منبع آگاه، عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، بهطور منظم با جیدی ونس، معاون رییسجمهور آمریکا، در تماس است. این تلاشها در حالی صورت میگیرد که آمریکا هفته گذشته، اعلام کرده بود یک طرح ۱۵ مادهای آتشبس به ایران ارائه داده که شامل بازگشایی آبراه و محدود کردن برنامه هستهای ایران است، اما تهران این فهرست را رد کرده و پیشنهادهای خود را مطرح کرده است.
ارتش اسرائیل نیز امروز یکشنبه اعلام کرد دهها هدف را در سراسر ایران مورد حمله قرار داده و از جمله زیرساختهای تولید سلاح در تهران، شامل دهها مرکز ذخیرهسازی و تولید، در روز گذشته هدف قرار گرفتهاند. در یکی از این حملات، بنا بر گزارش رسانههای دولتی ایران، پنج نفر در حمله به یک اسکله در بندر خمیر در جنوب کشور کشته شدند و دو شناور نیز از بین رفتند. این حملات نشان میدهد اسرائیل، همچنان در پی ضربهزدن به ظرفیتهای لجستیکی، صنعتی و نظامی ایران است، حتی در شرایطی که سخن از احتمال آتشبس و میانجیگری نیز به میان آمده است.
جمهوری اسلامی ایران نیز در مقابل به حملات خود علیه اسرائیل و چند کشور حاشیه خلیج فارس ادامه داده است. منابع امنیتی گفتهاند که پدافند هوایی، بامداد یکشنبه یک پهپاد را در نزدیکی محل اقامت رهبر حزب حاکم اقلیم کردستان عراق در اربیل ساقط کرده است. همچنین یک حمله پهپادی دیگر یک روز پیش از آن خانه رییس اقلیم کردستان عراق را هدف قرار داده بود. این حملات نشان میدهد که دامنه جنگ، همچنان در حال گسترش در پهنهای وسیع از خاورمیانه است.
در همین حال، ورود حوثیهای یمن به جنگ، نگرانیها درباره امنیت کشتیرانی تجاری را تشدید کرده است. با بستهماندن عملی تنگه هرمز، اکنون نگاهها متوجه مسیرهای دریایی اطراف شبهجزیره عربستان و دریای سرخ شده است. حوثیها ابتدا اسرائیل را هدف قرار دادند، اما تجربه جنگ غزه نشان داده که آنان توانایی هدف قرار دادن کشتیها در تنگه بابالمندب، یکی از گلوگاههای اصلی منتهی به کانال سوئز، را نیز دارند. تحلیلگران هشدار میدهند که ازسرگیری حملات در آن منطقه، فشار بیشتری بر اقتصاد جهانی وارد خواهد کرد؛ اقتصادی که همین حالا نیز از جنگ ایران ضربه دیده و قیمت نفت را به حدود ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسانده است.
در آمریکا نیز این جنگ به مسئلهای سیاسی تبدیل شده است. با نزدیک شدن به انتخابات میاندورهای در ماه نوامبر، جنگی که روزبهروز نامحبوبتر میشود، بر حزب جمهوریخواه و شخص ترامپ فشار آورده است. روز شنبه، میلیونها معترض سیاستهای ترامپ، در شهرهای مختلف آمریکا علیه جنگ به خیابان آمدند و مخالفت خود را با ادامه درگیری اعلام کردند. در همین حال، ترامپ ایران را تهدید کرده که اگر تنگه هرمز را باز نکند، نیروگاهها و دیگر زیرساختهای انرژی ایران را هدف قرار خواهد داد، هرچند او مهلت قبلی را ۱۰ روز دیگر تمدید کرده است.
با وجود این تهدیدها، ناامنی در تنگه هرمز همچنان ادامه دارد و باعث شده بیشتر نفتکشها از عبور از این آبراه خودداری کنند. در این میان، ایران موافقت کرده است که ۲۰ کشتی دیگر با پرچم پاکستان از تنگه عبور کنند و روزانه دو کشتی اجازه عبور داشته باشند؛ اقدامی که از سوی وزیر خارجه پاکستان اعلام شد و میتواند نشانهای از تلاش برای ایجاد حداقلی از تنفس در مسیرهای تجاری باشد.
بهطور کلی، تحولات تازه نشان میدهد که جنگ وارد مرحلهای بهمراتب پیچیدهتر و خطرناکتر شده است. از یک سو، احتمال عملیات زمینی آمریکا و هشدار صریح ایران درباره پاسخ به آن، خطر رویارویی مستقیمتر را افزایش داده است. از سوی دیگر، تلاشهای دیپلماتیک در پاکستان و ترکیه هنوز به نقطهای نرسیده که بتواند ماشین جنگ را متوقف کند. همزمان، ادامه حملات اسرائیل در ایران و لبنان، ورود حوثیها به میدان، تهدید تنگههای راهبردی و فشارهای سیاسی داخلی بر دولت ترامپ، همه نشان میدهد که بحران نه در حال فروکش کردن، بلکه در حال تبدیل شدن به یک جنگ منطقهای عمیقتر با پیامدهای جهانی است.
در چنین شرایطی، تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی ایران، مجموعهای از انقلابها و خیزشها ناگهانی و بحرانهای متعددی است. با آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، اوج سقوط اخلاقی رضا پهلوی و هوادارنش و رسانههای فارسیزبان دولتی بهویژه تلویزیون انترنشتال وابسته به دولت اسرائیل به عریانترین شکل در جریان است. این سطح از سقوط انسانی نه تنها در تاریخ ایران، بلکه در تاریخ جهان نیز بیسابقه است!
در حالی که 47 سال است جنبشهای اجتماعی ایران و جوانان مبارزه و آزادیخواه در ایران در حال جنگ دایمی با جمهوری اسلامی هستند و در این راه، یعنی راه آزادی بهای سنگینی پرداخته و همچنان میپردازند. اکنون این جنگ ارتجاعی هر روز از جامعه ایران و منطقه قربانی میگیرد و ایران را به زمین سوخته تبدیل میسازد واقعا چه قضاوتی از رضا پهلوی و هوادارنش دارند؟
اما در داخل ایران، اکثریت شهروندان در وضعیت بسیار تکاندهندهای از ترس حملات هوایی و موشکی گرفته تا فقر و گرانی کمرشکن در رنج هستند. آنهایی که از نظر اقتصادی وضعیت خوبی دارند راهی مناطق امن و یک مرزهای زمینی کشور برای خروج از کشور میروند اما کارگران و مردم فقیر و سایر مزدبگیران مجبورند بر سر کار خود حاضر شوند و بیشترین قربانیان جنگ و کمبودهای غذایی و دارویی و غیره هستند.
هر شب مردم برخی محلات مختلف شهرها، با صدای انفجارها از خواب میپرند.
برخی پزشکان برای آنهایی که نیازمند دارو و آزمایشاند نسخه رایگان مینویسند و تعدادی از شهروندان آذوقهشان را با همسایههای خود تقسیم میکنند و جوانان به یاری زخمیها و آسیبدیدگاه میشتابند. برخی دیگر به کسانی که سرپناه ندارند کمک میرسانند و …
بسیاری از مردم شانه به شانه هم ایستادهاند که شاید روزهای آتش و جنگ پشت سر بگذارند؛ یک همدلی عمومی در این روزهای سخت و دلهره، شکل گرفته است.
رابعه موحد، روانشناس اجتماعی به «هممیهن» چاپ تهران، میگوید: «ما ملت خستهای هستیم، از مصیبت انباشتهایم اما باز هم زمان این است که دستبهدست هم دهیم و از این سیل عبور کنیم.» این روزها اصفهان از قشم پناه میگیرد و تهران از شهرهای شمالی. صنعتگران کاشان و هتلداران کرمان هم برای اسکان پناهندهها اعلام آمادگی کردهاند. مردم به روی هم آغوش گشوده و پناه یکدیگر شدهاند.
پیمان داوودی، پزشکی است که در استوری اینستاگرامش نوشته: «درصورتیکه پدر و مادرتان یا خودتان داروهایتان را برای تجدید نسخه در بیمه میخواهید ثبت کنید یا هر پروسه بیمهای که دارید، در واتساپ داروهایتان و نوع پروسه را با کدملی و نوع بیمه بفرستید تا برایتان ثبت کنم و حدالامکان برای این خدمات بیمارستان نروید چون نیازی به حضورتان نیست.»
این پزشک در گفتوگو با روزنامه «هممیهن»، از تعداد بالای تماسها پس از استوری اینستاگرامش خبر میدهد: «بیشتر مراجعان، بیماریهای مزمن دارند و از زمانی که اعلام کردم، تعداد بسیار زیادی به من پیغام دادند و تعداد مراجعان به حدی بود که با گوشی نمیتوانستم انجام دهم، به درمانگاه رفتم و با استفاده از سیستم آنجا داروها را ثبت کردم.» بیشتر کسانی که به او پیام دادند داروهای فشار خون، دیابت، روماتولوژی و بیماریهای مزمن را میخواستند: «بین آنها کسانی هم بودند که میخواستند آزمایش ثبت کنند که برایشان ثبت کردیم.»
اما زنی هم بوده که احساس کرده به دلیل شرایط جنگ در کشور دچار حمله پنیک شده: «گفت احساس میکنم حمله پنیک بهم دست داده و حالم بد است و خواست برایش آزمایش ثبت کنیم.» اما بیشتر کسانی که به دکتر داوودی پیام دادهاند برای پدر و مادرهایشان دارو گرفتند: «چون پدر و مادرهایشان شهرستانند، کدملی آنها را میفرستند و من برای آنها ثبت میکنم. بسیاری از متقاضیان مسن بودند اما تعدادی از آنها هم جوان بودند.»
بسیاری از صاحبان اقامتگاهها هم اعلام کردهاند، اتاقهایشان را رایگان یا با دریافت مبلغ حداقلی در اختیار پناهندههای دیگر شهرها قرار میدهند. هاتف، مدیر یکی از این اقامتگاههاست که در نزدیکی سیاهکل است: «میزان تماسها بسیار بالاست. ما اولین جایی بودیم که اعلام کردیم اسکان رایگان داریم و محدودیتی برای ماندن مسافران نداریم. ما به همه اعلام کردیم کسانی که خانههایشان یا خودشان آسیب دیدند، اقامت رایگان خواهند داشت و کسانی هم که چنین مشکلاتی ندارند و از نظر مالی و جسمانی در شرایط عادی هستند، با ۷۵ درصد تخفیف اتاقها در اختیار آنها خواهد بود.»
آنها اتاقی که در شرایط عادی دو میلیون و پانصد هزار تومان است را با پانصد هزار تومان به آنها اجاره میدهند: «پنج اتاق اقامتگاه ما برای امشب و فردا شب بهطور کامل پر شده است. در هر اتاق بین سه تا چهار نفر اسکان دارند.» او گلایهای هم از برخی شهروندان دارد: «همه بهدنبال اسکان کاملا رایگان هستند و حتی همان پانصد هزار تومان هم برایشان سخت است. کسانی که تمکن مالی دارند به این موضوع هم فکر بکنند که این تنها منبع درآمد ما بوده که الان رایگان در اختیار مردم قرار گرفته است.
فردی با من تماس گرفت و سر قیمت با من چانه زد و من گفتم شما رایگان بیایید. آنها با ماشینی آمدند که بیش از سه میلیارد تومان قیمت داشت.» او میگوید میخواهد به کسانی که «واقعا» احتیاج دارند کمک کند: «در این شرایط ما باید خودمان هوای همدیگر را داشته باشیم و این مکانها را برای کسانی بگذاریم که واقعاً نیاز دارند و توان مالی ندارند. هدف ما کمک کردن به این آدمهاست.»
ستاره، نام زنی زنجانی است که صاحب یک رستوران است. او به «هممیهن» میگوید در این روزها به تمام آنهایی که از شهرشان گذشتند آب، چای و غذای رایگان داده و اگر مکانی برای اسکان نداشتند آنها را اسکان داده است. او در خانه خودش را بهسوی پناهندههای شهرهای دیگر گشوده و در این روزها، روزانه بین سه تا چهار خانواده را در خانهاش اسکان داده است. یک کانال تلگرامی هم به راه افتاده که نامش «هماهنگی خروج دانشجویان از تهران» است. در آن علاوه بر انتقال به شهرهای مختلف ایران، گروهی هم به نام ترکیه وجود دارد که مسافرها را به هم میرساند تا زمینی از مرزها خارج شوند.
چند کاربران نوشتهاند: «آیا کسی رو میشناسید که بتونه مادرم رو از تهران به یکی از مرزها برسونه؟» کاربر دیگری نوشته: «بچهها از اصفهان چطور میشه خودمون رو برسونیم مرز بازرگان؟ کسی میدونه؟ باید بیایم کجا؟» کاربر دیگری هم نوشته است: «اگر کسی بستگانش در تهران هستند و نیاز به کمک برای کارهایشان دارند یا سالمند هستند، میتوانند روی کمک من برای خرید اقلام ضروری یا هر کاری که لازم است، حساب کنند.
قصد خروج از تهران را هم ندارم و هزینهای دریافت نمیکنم.» نام او کرامت نعمتزاده است. او در گفتوگو با «هممیهن» میگوید، در این روزها توانسته برای یک خانواده ماشین بگیرد و آنها را راهی رشت کند، قرص فشار خون برای مادر مردی تهیه کند که خودش در ترکیه مانده است و برای یکی از همسایههایش که زنی است که نمیتواند کالاهای بهداشتی مورد نیازش را آنلاین سفارش دهد، لوازم بهداشتی خریده و برده است. او منتقد عملکرد حکومت در سالهای اخیر بوده و در پاسخ به این سئوال که چرا چنین اقداماتی را انجام میدهد، میگوید: «در تمام سطوح سیاسی، اقتصادی و فرهنگی منتقد عملکرد حکومت هستم و تبعیض را میبینم. اما در این جنگ ترجیح میدهم سمت مردم بایستم.»
کرامت از مردمی میگوید که این روزها نمیخواهند از شهر بروند اما میترسند از خانه بیرون بیایند و او موتوری دارد که پیشقدم شده تا با آن کارهای مردم را برایشان انجام دهد…
فاطمه یکی از شهروندان رشت است که این روزها میزبان کسانی است که مجبور به ترک خانههایشان شدند. او در گفتوگو با «هممیهن» درباره مشاهداتش از شهر رشت میگوید: «صاحب یکی از جایگاههای پمپبنزین رشت به مسافرانی که باکهایشان خالی بود، اجازه میداد کمی بیشتر از ۲۰ یا ۲۵ لیتری که گفتند، بزنند و از آنها پول نمیگرفت. مردم اگر میخواستند مبلغ بیشتری میداند.» او افراد بسیاری میشناسد که این روزها اسکان رایگان به مسافران میدهند: «آنها در ورودی رشت میایستند و پلاکارد اسکان رایگان به دست دارند که مردم و خانوادهها را به ویلاها ببرند…
امیر، یکی دیگر از شهروندان است که خانهاش بین ساری و سمنان در جاده کیاسر قرار گرفته است. او هم در اینستاگرام اعلام کرده، خانهاش را در اختیار شهروندان پناهنده قرار میدهد: «چند نفر تماس گرفتند و هماهنگ کردند اما پس از مدتی دوباره زنگ زدند و گفتند جادهها بهدلیل ترافیک بسته شده و نمیتوانند بیایند.» او منزل شخصیاش را برای کمک به مردم در اختیار آنها قرار داده: «یک سوئیت است که آشپزخانه و اتاق مستقل دارد و خودمان هم در اتاقهای کناری آن زندگی میکنیم. ما این قسمت خانه را برای مهمانانمان جدا کرده بودیم و فکر کردیم در این روزها میتواند کمکحال مردم باشد.»
در شهرهای جنوبی کشور هم شهروندان، همدلند با مردمی که زیر باران موشک میخوابند. اقامتگاه فردیس قشم، کنار ساحل و نزدیک به فرودگاه است. آنها در صفحه اینستاگرامشان نوشتند: «باتوجه به شرایط خاص اخیر و لغو پروازها بهدلیل تحولات منطقهای، در راستای مسئولیت اجتماعی و همراهی با هممیهنان عزیز، آمادگی خود را جهت اسکان رایگان مسافرانی که بهدلیل لغو پروازها در جزیره قشم جاماندهاند، اعلام میکنند.»
اقامتگاه هایکو در قشم نیز میزبان مردمی است که در قشم ماندند و نمیتوانند به خانه برگردند. آنها در پایان استوری خود نوشتند: «کنار هم هستیم.» کلبههایی هم در شهرهای ساری، بهشهر، عباسآباد، کالیکش، صومعهسرا، کلاله، رامسر، شیرگاه، بابل، سوادکوه و لفور اعلام کردند که اسکان رایگان در اختیار پناهندگان قرار میدهند. رئیس جامعه هتلداران استان کرمان هم اعلام کرده، هتلهای این استان، آماده میزبانی رایگان از پناهندگان شهرهای دیگر است.
رابعه موحد، روانشناس اجتماعی است و مهمترین نکتهای که از آن صحبت میکند، ادامه دادن همدلی در شرایط فعلی است. او میگوید با وجود همه مصیبتها و شرایط سختی که ما پشت سرگذاشتهایم، همچنان به همدلی و کمک به یکدیگر نیاز داریم تا به امنیت برسیم. موحد توضیح میدهد که همه ما بهشکلی برابر با اضطراب همگانی روبهرو هستیم و بعد از سالها معلق بودن که توان همه را گرفته است، دوباره در سطح بیشتری از اضطراب قرار داریم.
در این شرایط هم کودکان و سالمندان باید پیش از همه مورد مراقبت قرار بگیرند: «بچهها نباید بهصورت کامل درگیر شوند؛ رسیدن به این مرحله نیازمند یک خودسانسوری بزرگ از سوی والدین است. آنها باید با کودکان خود صحبت کنند و بگویند درست است که شرایط اورژانسی است، اما من بهعنوان یک واسطه بین تو و شرایط قرار میگیرم و از تو مراقبت میکنم؛ چون کودکان اضطرابها را بهشکل تروما ذخیره میکنند و همه عمرشان دچار مشکل میشوند. میتوان واقعیت را بهشکلی برای آنها فیلتر کرد و مطمئن باشند در این شرایط سخت، پدرومادر حامی آنها هستند. آنجا کودکان با عمق اضطراب و ناامنی روبهرو نمیشوند؛ چون داربست روانی آنها تحمل شرایط را ندارد. از سوی دیگر سعی کنیم به سالمندان توضیح دهیم که گوش کردن به اخبار، آسیب جبرانناپذیری دارد.»
موحد میگوید، در این شرایط باید بهصورت برابر به دیگران کمک کنیم؛ کسانی که از شهر خارج شدهاند، وسیله نقلیه و جایی برای اسکان ندارند یا فرزندی دارند: «ما باید آنها را در امکانات خود شریک کنیم؛ چون به همدلی و همدردی بهصورت توأمان نیاز داریم. میتوانیم خودمان را جای دیگران بگذاریم و به آنها کمک کنیم. به کسانی که مسئول بچهها و سالمنداناند کمک کنیم تا بتوانند اینبار را به دوش بکشند.»
از سوی دیگر، آنها هم که در دیگر کشورها دیگر و در تبعید زندگی میکنند و ایرانیاند، عزیزانی در ایران دارند که این روزها بیش از همیشه در نگرانی آنها به اضطراب افتادند.
سنگینترین بمبارانهای این یکماه، در ۴۸ ساعت اخیر انجام شد و صنایع فولاد، معادن، دانشگاههای صنعتی، درمانگاهها و محلات مسکونی هدف قرار گرفتند. کار بهجایی رسید که حتی سازمان مراتع و آبخیزداری ایران را نیز با خاک یکسان کردند. تعداد زیادی از غیرنظامیان کشته شدند و جمعیت آواره ساعت به ساعت افزایش مییابد.
از سویی، گزارش مرکز آمار ایران درباره تورم اسفندماه ۱۴۰۴ نشان از ثبت رکوردهای جدید و تکاندهنده تورمی در اقتصاد کشور دارد. بر اساس این گزارش تورم از ابتدا تا پایان ماه اسفند ۵/۶ درصد افزایش یافته و در این ماه نقطه به نقطه به ۷۱/۸ درصد رسیده است.
نهایتا، هیچ نیرو و انسان آزادیخواه و مردم دوست، نه تنها به هیچوجه در کنار هیچکدام از دولتها، به خصوص جنگطلبان نمیایستد بلکه با صدای بلند مخالفت خود را با این جنگ فریاد زده و خواهان قطع فوری جنگ میگرد؛ و همزمان در جهت سرنگونی حکومت بچهکش جمهوری اسلامی، هر آنچه در توان دارد مضایقه نمیکند!
یکشنبه نهم فروردین 1405-بیست و نهم مارس 2026
padarjan2026-04-02T08:17:29+00:00
Page load link
