سی و دومین روز جنگ

بهرام رحمانی

امروز سه‌شنبه ١١ فروردین ١٤٠٥0-31 مارس 2026، سی و دومین روز جنگ است. حملات شدید به شهرهای تهران ٦ منطقه، محلات، زنجان، هرمزگان، استان البرز، اصفهان، شیراز، تبریز، دراک شیراز، بندرلنگه، کرج و…

گزارش‌ها از شنیده شدن صدای انفجار در شهرضا، شیراز، بوشهر، تهران، بندرعباس، اردبیل، آمل، کرج، شهر قدس، خمینی‌شهر، اصفهان، بندر لنگه و بهبهان حکایت دارد. در بندرعباس احتمال هدف قرار گرفتن انبار مهمات مطرح شده است. در اصفهان حملات هوایی سنگین گزارش شده است.

نتیجه‌گیری

چهار هفته پیش، دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو به یک کارزار بمباران شدید اعتماد کردند که نه تنها رهبر جمهوری اسلامی، بلکه نزدیک‌ترین مشاوران او را نیز کشت و تا کنون بنا بر گزارش گروه هرانا مستقر در آمریکا، بیش از ۱۵۰۰ غیرنظامی ایرانی را به کام مرگ کشانده است.

این دو رهبر انتظار یک پیروزی سریع را داشتند. برنامه هر دو این بود که از مردم ایران بخواهند که با قیامی مردمی، کار این بمباران‌ها را کامل کنند و نظام را سرنگون سازند.

اما جمهوری اسلامی ایران، هم‌چنان پابرجاست و مقابله می‌کند، و ترامپ اکنون در حال درک این موضوع است که چرا پیشینیان او هرگز حاضر نشدند در جنگ برای سرنگونی جمهوری اسلامی به بنیامین نتانیاهو بپیوندند. مخالفان حکومت قیام نکرده‌اند. آن‌ها به خوبی می‌دانند که در ژانویه، نیروهای حکومتی هزاران معترض را کشتند. هشدارهای رسمی نیز پخش شده که هر کس به فکر تکرار اعتراضات باشد، به‌عنوان دشمن تلقی خواهد شد. جمهوری اسلامی ایران، حکومتی بی‌رحم و سازمان‌یافته است.

ایران سال‌ها و میلیاردها دلار صرف ایجاد شبکه‌ای از متحدان و نیروهای نیابتی کرده است که آن را «محور مقاومت» می‌نامد؛ از جمله حزب‌الله در لبنان، شیعیان عراق و …

«محور مقاومت»، هم‌چنین شامل حوثی‌های یمن است. آن‌ها روز جمعه برای نخستین بار از زمان آغاز این جنگ، بارانی از موشک‌ها را به سوی اسرائیل شلیک کردند. اگر حملات خود به کشتیرانی در دریای سرخ را از سر بگیرند، عربستان مسیر غربی صادرات نفت خود به آسیا را از دست خواهد داد.

دریای سرخ نیز گلوگاه مهمی به نام تنگه باب‌المندب دارد که برای تجارت جهانی به اندازه تنگه هرمز حیاتی است. اگر حوثی‌ها حملات به کشتی‌ها را در این منطقه و مناطق جنوبی‌تر تشدید کنند، همان‌گونه که در جریان جنگ غزه انجام دادند، مسیر آسیا به اروپا از طریق کانال سوئز قطع خواهد شد. این امر یک بحران اقتصادی حتی شدیدتر در سطح جهان ایجاد خواهد کرد.

این جنگ به‌نظر می‌رسد در حال تبدیل شدن به نمونه‌ای کلاسیک از چگونگی جنگیدن یک قدرت کوچک‌تر و ضعیف‌تر با دشمنی بزرگ‌تر و نیرومندتر باشد؛ همان نوع درگیری که استراتژیست‌ها آن را «جنگ نامتقارن» می‌نامند. هنوز خیلی زود است که پس از یک ماه، آن را با جنگ‌های دیگری مقایسه کنیم که آمریکا روی کاغذ در آن‌ها از نظر تعداد دشمنان کشته‌شده و شمار حملات هوایی موفق به‌نظر می‌رسید، مانند ویتنام، عراق و افغانستان. اما مهم است به یاد داشته باشیم که پس از سال‌ها خونریزی و کشتار، همه آن‌ها به شکلی پایان یافتند که برای آمریکا معادل شکست بود.

مجموعه تصمیم‌های بعدی ترامپ و نتانیاهو می‌تواند مشخص کند که آیا جنگ ایران به یک لغزش بزرگ دیگر برای آمریکا تبدیل می‌شود یا نه. ترامپ تاکنون دو بار تهدید خود را برای نابودی نیروگاه‌های ایران به تعویق انداخته است؛ اقدامی که آن‌گونه که خود او توصیف کرده، می‌تواند مصداق جنایت جنگی باشد. او می‌گوید دلیلش این است که ایران با ناامیدی می‌خواهد برای پایان دادن به جنگ به توافق برسد، چون نظام جمهوری اسلامی از خسارت‌ها و مرگ‌هایی که آمریکا تاکنون وارد کرده، سخت آسیب دیده و از این می‌ترسد که آمریکا باز هم بیش‌تر پیش برود.

این جنگ، اکنون به نقطه‌ای بحرانی رسیده است. اگر میان آمریکایی‌ها و ایرانی‌ها توافقی حاصل نشود، ترامپ گزینه‌های بسیار کمی خواهد داشت. او می‌تواند اعلام پیروزی کند و بگوید آمریکا ارتش ایران را نابود کرده، پس ماموریت انجام شده و باز کردن تنگه هرمز مسئولیت او نیست. چنین کاری می‌تواند بازارهای مالی جهان را دچار فروپاشی کند و متحدان ناراضی او در اروپا، آسیا و خلیج فارس را به شدت نگران کند. نظام ایران که زخمی و خشمگین خواهد بود، ظرفیت زیادی برای وارد کردن فشار بیشتر بر اقتصاد جهانی خواهد داشت.

احتمال بیش‌تر این است که دونالد ترامپ تصمیم بگیرد جنگ را تشدید کند. آمریکایی‌ها بیش از ۴ هزار تفنگدار دریایی را سوار بر کشتی‌هایی به سوی خلیج فارس فرستاده‌اند، نیروهای هوابرد لشکر هشتاد و دوم را در آماده‌باش نگه داشته‌اند و درباره اعزام نیروهای تقویتی بیش‌تر نیز گفت‌وگو می‌کنند.

این احتمال وجود دارد که آمریکایی‌ها تلاش کنند جزایری در خلیج فارس، از جمله جزیره خارگ، پایانه اصلی نفت ایران، را تصرف کنند. این کار مستلزم مجموعه‌ای از عملیات‌های آبی‌ـ‌خاکی دشوار و خطرناک خواهد بود.

خرابی‌های گسترده در نهادهای اقتصادی و زیرساختی، هزینه‌های بسیار سنگینی به کشور تحمیل خواهد کرد و جبران این خسارات ممکن است بیش از یک دهه زمان ببرد. به‌ویژه در حوزه صنایع زیربنایی، بازسازی بسیار دشوار خواهد بود.

هم‌چنین جامعه ایران با نارضایتی عمومی و فشار شدید اقتصادی مواجه است. در صورت ادامه جنگ، حتی اگر آمریکا زودتر از درگیری خارج شود، احتمال تداوم درگیری با اسرائیل وجود دارد.

روابط ایران با کشورهای حاشیه خلیج فارس، به شدت کاهش یافته است و این روابط، چه در بعد اقتصادی و چه سیاسی، تا حد زیادی از بین رفته و ایران عملا به کشوری تنها در منطقه تبدیل شده است.

بنیامین نتانیاهو نخست وزیر رژیم اسرائیل در روزهای نخست حمله به ایران از اسرائیلی‌ها خواست صبور باشند تا در روزهای آینده اهداف مورد نظر جنگ تحقق یابد.

این صحبت‌های نتانیاهو به این معنی بود که جنگ کوتاه خواهد بود، اما اکنون یک ماه از آن گذشته و اسرائیل با حملات بی‌سابقه موشکی ایران روبه‌رو شده که تلفات و خسارت‌های ناشی از آن فراتر از پیش‌بینی‌های تل‌آویو است.

این در حالی است که اسرائیل در جبهه شمالی با لبنان نیز با رخدادهای میدانی دست به گریبان شده که هر لحظه در حال شدت گرفتن است.

در همین ارتباط ، موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل یک نظرسنجی در مورد ارزیابی مدت زمان جنگ با ایران انجام داد که در آن ۸۲ درصد شرکت‌کنندگان احتمال دادند جنگ دست‌کم یک ماه طول بکشد.

یک نظرسنجی مشابه دیگر که کانال ۱۲ تلویزیون اسرائیل انجام داد، نشان می‌دهد که شکاف در جامعه اسرائیل در خصوص جنگ در حال گسترش است. بر اساس این نظرسنجی، شرکت کنندگان معتقدند با گذشت یک ماه از این جنگ، آنچه در صحنه عملی در جریان است با خواسته‌های مورد انتظار آنان متفاوت است و به نظر می‌رسد در روزهای آینده سناریوهای غیرقابل پیش‌بینی دیگری در راه باشد.

الجزیره نوشت: روزنامه هاآرتص آمار تلفات ناشی از حملات موشکی ایران را تا این لحظه ۲۳ نفر اعلام کرده است. وزارت بهداشت دولت اسرائیل نیز اعلام کرد که پنج هزار و ۶۸۹ مجروح به بیمارستان‌ها منتقل شده‌اند.

علاوه بر این، بیانیه‌های آماری موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل حاکی از این است که ۴ هزار و ۸۰۰ شهرک‌نشین از زمان آغاز جنگ علیه ایران، خانه‌های خود را ترک کرده‌اند.

بر اساس این بیانیه‌ها، ایران تا یک هفته پیش، بیش از ۵۵۰ موشک و ۷۶۵ پهپاد به اهداف اسرائیلی شلیک کرده بود. در این میان، نکته قابل توجه این است که اسرائیل با کنترل شدید رسانه‌ها و هشدار در مورد انتشار عکس یا اطلاعات مربوط به خسارت‌های ناشی از حملات موشکی ایران، سخت در تلاش برای سرپوش گذاشتن بر تلفات و خسارت‌های ناشی از این حملات است.

«عماد ابو عواد» کارشناس مسائل اسرائیل در گفت‌و‌گو با الجزیره گفت: درد و رنج حاصل از این جنگ برای اسرائیل بیش از انتظار آن و دستاوردها نیز کم‌تر از پیش‌بینی‌ها بوده است.

به گفته وی، اسرائیل اکنون با یک تناقض روبه‌رو است؛ به این معنی که اگر جنگ را متوقف کند، کابینه باید پاسخ‌گوی سئوال‌های مردم، نخبگان و چهره‌های سیاسی باشد که هدف از این جنگ چه بود؛ و اگر آن را ادامه دهد سئوال آنان این است که چه دستاوردهایی حاصل خواهد شد؟

بر اساس گزارش‌های داخلی اسرائیل، از زمان آغاز جنگ، میلیون‌ها نفر بارها به پناهگاه‌ها رفته‌اند و نظام هشدار موشکی به‌طور مداوم فعال بوده است؛ وضعیتی که مستقیما با افزایش اضطراب، اختلال خواب و فرسودگی روانی در جامعه مرتبط دانسته می‌شود.

فرسودگی روانی تنها به ترس از موشک‌ها محدود نمی‌شود؛ نشانه‌هایی از بی‌اعتمادی و سرخوردگی نیز در حال گسترش است.

پارلمان اسرائیل، کنست، امروز دوشنبه ۳۰ مارس-۱۰ فروردین، بودجه دفاعی سنگینی به ارزش ۶۹۹ میلیارد شِکِل‌(حدود ۲۲۱ میلیارد دلار) تصویب کرد؛ رقمی که نشانگر اولویت یافتن امنیت در ساختار اقتصادی کشور است. با این حال، پیش‌بینی‌ها برای اقتصاد سال ۲۰۲۷ اسرائیل، هم‌چنان خوش‌بینانه‌اند و رشدی ۵.۳ تا ۶.۱ درصدی انتظار می‌رود؛ نشانه‌ای از این‌که اقتصاد اسرائیل، به‌ویژه در بخش‌های فناوری و خدمات، ظرفیت بازگشت و انطباق با شرایط جنگی را حفظ کرده است.

با گذشت یک ماه از آغاز درگیری‌ها، نه تنها اهداف اعلامی آمریکا و اسرائیل محقق نشده، بلکه روند تحولات نشان می‌دهد این جنگ به‌تدریج از کنترل خارج می‌شود. تجربه جنگ‌های مدرن نشان می‌دهد آغاز درگیری لزوما به‌معنای امکان کنترل مسیر آن نیست و تلاش برای دست‌یابی به پیروزی سریع و قاطع در این مورد شکست خورده است.

گلوبال تایمز، هشدار داد که این جنگ تاکنون باعث بروز بحران انرژی، اختلال در زنجیره‌های تامین و افزایش نااطمینانی اقتصادی در سطح جهان شده است. در صورت تشدید بیش‌تر درگیری‌ها، خطر ورود اقتصاد جهانی به رکود به‌طور جدی افزایش خواهد یافت.

این روزنامه گسترش دامنه اهداف حملات را یکی از نگران‌کننده‌ترین تحولات اخیر دانست و نوشت که درگیری‌ها دیگر صرفا محدود به اهداف نظامی نیست و زیرساخت‌های حیاتی غیرنظامی از جمله پالایشگاه‌ها، تاسیسات آب‌شیرین‌کن و نیروگاه‌ها نیز هدف قرار گرفته‌اند؛ مسئله‌ای که می‌تواند به بحران‌های انسانی شدیدتری منجر شود.

در عین حال، این رسانه به وجود «پنجره‌ای محدود برای کاهش تنش» اشاره کرده و نوشته است که هر سه طرف درگیر با فشارهای فزاینده‌ای مواجه‌اند که می‌تواند آن‌ها را به سمت مهار بحران سوق دهد. به باور این روزنامه، از سرگیری مسیرهای ارتباطی و حرکت به سمت راه‌حل‌های سیاسی، مستلزم خویشتنداری و پرهیز از تشدید بیش‌تر تنش‌ها است.

گلوبال تایمز، در پایان هشدار داد که وضعیت کنونی در نقطه‌ای حساس قرار دارد و هرگونه اشتباه محاسباتی می‌تواند پیامدهایی جبران‌ناپذیر به‌همراه داشته باشد، از این رو همه طرف‌ها باید از فرصت‌های محدود برای بازگشت به مسیر دیپلماسی استفاده کنند.

در این میان، فشار ناشی از افزایش قیمت نفت و سوخت اکنون به‌طور مستقیم بر زندگی روزمره شهروندان آمریکایی اثر گذاشته و به مسئله‌ای سیاسی برای ترامپ و حزب جمهوری‌خواه در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر تبدیل شده است. بر اساس داده‌های منتشرشده، میانگین قیمت خرده‌فروشی بنزین در آمریکا روز دوشنبه برای نخستین بار در بیش از سه سال گذشته از چهار دلار برای هر گالن عبور کرده است. هم‌زمان، نفت برنت در طول ماه مارس ۵۶ درصد افزایش یافته و به بیش از ۱۱۳ دلار در هر بشکه رسیده است؛ افزایشی کم‌سابقه که نگرانی‌ها درباره موج جدید تورم و اختلال در زنجیره تامین جهانی را افزایش داده است.

در جبهه‌های دیگر نیز دامنه درگیری‌ها هم‌چنان رو به گسترش است. حوثی‌های همسو با ایران وارد جنگ شده‌اند و با موشک و پهپاد اسرائیل را هدف قرار داده‌اند. ترکیه نیز گزارش داده است که یک موشک بالستیک شلیک‌شده از ایران وارد حریم هوایی این کشور شده، اما از سوی سامانه‌های پدافندی ناتو رهگیری و سرنگون شده است. هم‌زمان اسرائیل حملات موشکی خود را علیه آن‌چه زیرساخت‌های نظامی ایران در تهران می‌خواند ادامه داده و هم‌چنین مواضعی را در بیروت که به گفته این کشور در اختیار حزب‌الله بوده، هدف قرار داده است.

در تهران نیز به گزارش رسانه‌های ایرانی، دقایقی پس از هشدار اسرائیل درباره حملات قریب‌الوقوع، صدای انفجار در بخش‌هایی از شرق و غرب شهر شنیده شده است. خبرگزاری تسنیم نوشته است که در منطقه پیروزی برق قطع شده و مقام‌های وزارت نیروی ایران برای بازگرداندن جریان برق وارد عمل شده‌اند. در شمال‌غرب ایران نیز حمله به یک حسینیه در زنجان سه کشته و ۱۲ زخمی برجای گذاشته است. در جنوب لبنان هم ارتش اسرائیل اعلام کرده است که چهار سرباز این کشور کشته شده‌اند؛ همان منطقه‌ای که پیش‌تر نیز سه نیروی حافظ صلح سازمان ملل از اندونزی در دو حادثه جداگانه جان باخته بودند.

در سوی دیگر، سخنگوی نظامی جمهوری اسلامی ایران، گفته است که در حملات موشکی و پهپادی اخیر، «مخفیگاه‌های» نیروهای آمریکایی در پنج پایگاه منطقه‌ای و نیز اهدافی در اسرائیل مورد حمله قرار گرفته‌اند. هم‌زمان دو مقام آمریکایی به رویترز گفته‌اند که هزاران نیروی لشکر ۸۲ هوابرد ارتش آمریکا وارد خاورمیانه شده‌اند؛ اقدامی که به گفته این گزارش، دامنه گزینه‌های نظامی ترامپ را گسترش می‌دهد و حتی احتمال حمله زمینی به ایران را، در کنار ادامه تلاش‌های دیپلماتیک، هم‌چنان مطرح نگه می‌دارد.

با وجود تشدید درگیری‌ها، تماس‌های سیاسی و دیپلماتیک نیز ادامه دارد. کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، گفته است ترامپ هم‌چنان به دنبال رسیدن به توافق با رهبران ایران است و برای این منظور مهلتی تازه تا ۶ آوریل تعیین شده تا تهران تنگه هرمز را باز کند. او هم‌چنین مدعی شده است که مواضع علنی ایران با آن‌چه در گفت‌وگوهای غیرعلنی به مقام‌های آمریکایی منتقل می‌شود تفاوت دارد. تهران نیز تایید کرده که از طریق میانجی‌ها پیشنهادهای صلح آمریکا را دریافت کرده است؛ پیشنهادی که پس از رایزنی‌های وزیران خارجه پاکستان، مصر، عربستان سعودی و ترکیه منتقل شده است. با این حال، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، این پیشنهادها را «غیرواقع‌بینانه، غیرمنطقی و زیاده‌خواهانه» خوانده است.

پس از این موضع‌گیری، ترامپ بار دیگر لحن تهدیدآمیزی در پیش گرفت و هشدار داد که اگر به‌زودی توافقی حاصل نشود و تنگه هرمز باز نگردد، آمریکا نیروگاه‌ها، چاه‌های نفت و جزیره خارک، که بخش بزرگی از صادرات نفت ایران از آن انجام می‌شود، را نابود خواهد کرد. او در عین حال گفته است که واشنگتن با «رژیمی معقول‌تر» برای پایان دادن به جنگ در ایران در حال گفت‌وگو است. اما هم‌زمان گزارش وال‌استریت ژورنال، حاکی است که ترامپ به دستیاران خود گفته حاضر است حتی در صورت باز نشدن کامل تنگه هرمز نیز عملیات نظامی را متوقف کند و بازگشایی کامل این گذرگاه را به زمانی بعد موکول سازد. انتشار همین ارزیابی به کاهش نسبی قیمت نفت و بهبود محدود بازارهای سهام کمک کرده، زیرا نشانه‌ای از تمایل واشنگتن به یافتن راهی برای پایان سریع‌تر درگیری تلقی شده است.

کاخ سفید در واکنش به این گزارش، به سخنان مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، استناد کرده که گفته بود تنگه هرمز «به هر شکل ممکن» پس از عملیات آمریکا باز خواهد شد. هم‌زمان، دولت ترامپ در حال بررسی این موضوع است که از کشورهای عربی بخواهد هزینه‌های جنگ را تقبل کنند. هم‌چنین دولت آمریکا درخواست بودجه اضافی ۲۰۰ میلیارد دلاری برای ادامه جنگ را مطرح کرده است؛ درخواستی که با مخالفت جدی در کنگره روبه‌رو شده و تصویب آن آسان نخواهد بود.

ترامپ در ادامه انتقادهای خود، بریتانیا را نیز هدف گرفت. این در حالی است که هم‌زمان کاخ باکینگهام تایید کرده شاه چارلز و ملکه کامیلا در اواخر آوریل سفری رسمی به آمریکا خواهند داشت. ترامپ در پیامی دیگر در شبکه اجتماعی خود، نوشت کشورهایی مانند بریتانیا که به دلیل بسته شدن تنگه هرمز با کمبود سوخت جت روبه‌رو شده‌اند و در «سر بریدن ایران» مشارکت نکرده‌اند، بهتر است از آمریکا سوخت خریداری کنند و «شجاعت با تاخیر» خود را جمع کرده و برای تصرف هرمز وارد عمل شوند.

آمریکا، فرانسه، ایتالیا، اسپانیا و بریتانیا همگی عضو ناتو هستند، اما اکنون روشن‌تر از گذشته آشکار شده که همه این کشورها حاضر نیستند هزینه‌ها و مسئولیت‌های سیاسی و نظامی این جنگ را به یک اندازه بپذیرند.

از زمان آغاز جنگ در 28 فوریه، نیروهای آمریکایی بیش از 11 هزار هدف را مورد حمله قرار داده‌اند و تمرکز زیادی بر تضعیف توان تهاجمی ایران داشته‌اند. هم‌چنین حملات اسرائیل بیش از 14 هزار موقعیت و هدف را در بر گرفته است.

در مقابل، ایران هزاران موشک و پهپاد به‌سوی اسرائیل و کشورهای عربی خلیج شلیک کرده که بیش‌تر آن‌ها توسط سامانه‌های پدافند هوایی رهگیری شده‌اند.

روز شنبه ۲۸ مارس-۸ فروردین ۱۴۰۴، روزنامه «گاردین» با استناد به گزارش رویترز نوشت: «پس از یک ماه جنگ، ایالات متحد آمریکا در حدود یک سومِ زرادخانه موشکی و پهپادی ایران را نابود کرده است.» این روزنامه بریتانیایی در ادامه افزود: به احتمال زیاد یک سوم دیگر از پهپادها و موشک‌هایی که رژیم ایران پیش از آغاز جنگ در اختیار داشت، آسیب‌دیده یا در تونل‌ها و پناهگاه‌های زیرزمینی در زیر خاک پنهان شده‌اند.» بنابراین، اگرچه این بخش از زرادخانه موشکی و پهپادی ایران اکنون در دسترس نیست، اما زرادخانه‌ای است که به یقین نابود نشده است.

شکی نیست که براثر بمباران‌های سنگین اسرائیل و ایالات متحد آمریکا از شمار موشک‌ها و پهپادهای ایران کاسته شده است، اما به نوشته «گاردین»، ذخایر موشک‌های رهگیر آمریکا نیز ته کشیده است. زیرا آمریکایی‌ها در این مدت ناگزیر بودند از متحدان خود در خلیج فارس در برابر حملات موشکی و پهپادی ایران محافظت کنند.

با توجه به این واقعیت‌ها، روزنامه «فایننشال تایمز» دو پرسش اساسی مطرح می‌کند: نخست این‌که ایران تا چه مدت می‌تواند آهنگ کنونی پرتاب موشک و پهپاد را حفظ کند و دوم اینکه اسرائیل و کشورهای خلیج فارس تا چه مدت می‌توانند به رهگیری موشک‌ها و پهپادهای ایران ادامه دهند؟»

برای پاسخ‌گویی به این دو پرسش، روزنامه فایننشنال تایمز با چند کارشناس نظامی مصاحبه کرده است. به گفته «ساشا بروکمن»، کارشناس موسسه بین‌المللی مطالعات استراتژیک، شلیک موشک‌های ایران در قیاس با سه روز اول جنگ به‌طورکلی کاهش یافته است. از سوی دیگر، میزان رهگیریِ حملات ایران، هم‌چنان بسیار بالاست. بنابراین، اگر حملات موشکی این هفته به هدف‌های خود اصابت کردند، نباید به این نتیجه برسیم که ایران می‌تواند به چنین حملاتی ادامه دهد.

جمهوری اسلامی ایران، هم‌چنین تنگه حیاتی هرمز را که حدود یک‌پنجم انتقال جهانی نفت و گاز از آن عبور می‌کند، بسته است؛ اقدامی که باعث افزایش قیمت نفت شده است. در همین حال، ترامپ تهدید کرده که اگر ایران این گذرگاه مهم را باز نکند و به توافق نرسد، توانایی‌های آن را نابود خواهد کرد.

سردرگمی و به نعل و به میخ‌زدن‌های ترامپ، رییس جمهور آمریکا نشان‌دهنده ناروشنی سرنوشت جنگ کنونی و از همه مهم‌تر، آینده ایران و بیش از نود میلیون ایرانی است. آن‌چه در این میان روشن است، ویرانی فزاینده کشوری به نام ایران در زیر بمباران‌های بی‌امانِ برترین قدرت نظامی جهان و ارتش اسرائیل است.

با کشته‌شدن سیدعلی خامنه‌ای و شمار چشم‌گیری از فرماندهان نظامی جمهوری اسلامی در همان روز نخست جنگ، بیش‌تر کارشناسان احتمال می‌دادند که نیروهای آمریکایی و اسرائیلی در زمانی کوتاه و به گونه‌ای برق‌آسا نیروهای مسلح جمهوری اسلامی را زمین‌گیر خواهند کرد. اما چنین نشد. جنگ هم‌چنان ادامه دارد و به یقین نمی‌توان گفت چه زمانی پایان خواهد یافت.

سه‌شنبه یازدهم فروردین 1405-سی و یکم مارس 2026